برنامه توسعهای ملل متحد میگوید بیش از ۲.۸ میلیون مهاجر افغانستان تنها در سال ۲۰۲۵ به کشور بازگشتهاند؛ روندی که عمدتاً از ایران و پاکستان صورت گرفته و فشارهای انسانی، اقتصادی و خدماتی را بر افغانستانِ از پیش آسیبپذیر افزایش داده است.
این نهاد هشدار داده است که موج گسترده بازگشتکنندگان در شرایطی ادامه دارد که افغانستان همچنان با پیامدهای دههها بیثباتی، بحران اقتصادی و بلایای طبیعی اخیر دستوپنجه نرم میکند.
این نهاد افزوده است که ظرفیتهای موجود برای جذب و ادغام بازگشتکنندگان بهشدت محدود است.
در همین حال کمیشنری عالی پناهندگان ملل متحد نیز گزارش داده است که بسیاری از بازگشتکنندگان با دارایی اندک یا بدون هیچگونه پسانداز، سرپناه و فرصت شغلی به کشور میرسند؛ وضعیتی که خطر گسترش فقر و ناپایداری اجتماعی را افزایش میدهد.
در پاسخ به این بحران، ملل متحد با پشتیبانی مالی صندوق امانی ویژه افغانستان ، پروژه مشترک چندسازمانی«راهکارهای پایدار» را بهویژه در شرق افغانستان راهاندازی کرده است.
این پروژه به رهبری برنامه توسعه ملل متحد اجرا میشود و نُه نهاد ملل متحد در آن مشارکت دارند.
به گفته مسئولان این پروژه، تمرکز اصلی بر تقویت خدمات اساسی، ایجاد معیشتهای پایدار، توسعه بازارهای محلی و توانمندسازی زنان و دختران است؛ گروهی که بهگفته ملل متحد، بیشترین آسیب را از پیامدهای بازگشت و محدودیتهای اجتماعی متحمل میشوند.
بر بنیاد آمارهای این نهاد در چارچوب این برنامه، صدها سرپناه برای خانوادههای آسیبپذیر ساخته شده و برای دهها خانه سیستمهای برق خورشیدی نصب شده است تا دسترسی پایدار به برق فراهم شود.
همزمان، برنامههای آموزش فنی و حرفهای برای جوانان بازگشته راهاندازی شده تا آنان بتوانند وارد بازار کار شوند یا کسبوکارهای کوچک خود را ایجاد کنند.
با این حال، شماری از بازگشتکنندگان میگویند کمبود فرصتهای شغلی همچنان بزرگترین چالش پیشروی آنان است.
ملل متحد تأکید کرده است که بدون سرمایهگذاری گسترده در اشتغال و خدمات اجتماعی، فشار ناشی از موج بازگشت مهاجران میتواند بحران انسانی در افغانستان را تشدید کند.
