نهاد حقوق بشری رواداری در گزارش خود درباره «وضعیت حقوق بشری جامعه اسماعیلیه در افغانستان» گفته است که طالبان از هر خانوادهای با مذهب اسماعیلی در بدخشان که کودکانشان را به مدارس حنفی برای آموزش نفرستند، ۲۰۰۰۰۰ افغانی «جریمه نقدی» اخذ میکنند.
در این گزارش آمده است که طالبان در بدخشان با اجبار کودکان پسر از خانوادههای اسماعیلی را با «اجبار تهدید و ارعاب» به مدارس دینی تحت کنترول خود میبرند تا به آنان فقه حنفی را آموزش دهند.
این در حالی است که هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان یا «یوناما» پیش از این در گزارشی گفت اگر خانوادههای اسماعیلی کودکانشان را به مدارس اهل سنت ثبتنام نکنند، با جریمهای از ۲۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ از سوی طالبان مواجه میشوند.
در گزارش رواداری آمده است که طالبان به خانوادههای اسماعیلی در بدخشان هشدار دادهاند که در صورت فرار کودکانشان از این مدارس یا ناتمام گذاشتن درسهای این مدارس، خانه و داراییشان را به آتش خواهند کشید و «اعضای خانوادههایشان را خواهند کشت».
از طرفی هم این نهاد افزوده در برخی موارد که بزرگان اسماعیلی در برابر اقدام طالبان برای بردن فرزندانشان به این مدارس ایستادگی کردهاند، با «بازداشت، شکنجه و لتوکوب» مواجه شدهاند.
نهاد رواداری گفته است که این گزارش را بر اساس ۲۵ مصاحبه «عمیق و تفصیلی تهیه شده، طیف گستردهای از نقضهای حقوق بشری علیه این اقلیت مذهبی» از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بررسی و مستندسازی کرده است.
یکی از مصاحبهشوندگان به این نهاد گفته است: «من دانش آموزانی را میشناسم که طالبان آنان را به زور به مدرسه برده بودند، اما آنان فرار کردند و به خانه من پناه آوردند. این دانش آموزان از پیروان مذهب اسماعیلیه و تشیع دوازده امامی بودند. طالبان پس از فرار آنان با والدین شان تماس گرفتند و تهدید کردند که اگر فرزندانشان دوباره به مدرسه نیایند، خانههای شان را به آتش خواهند کشید و برادرانشان را خواهند کشت. آنان مجبور شدند دوباره به مدرسه بروند. طالبان از تمام خانوادهها تعهد میگیرند که فرزندانشان را به مدرسه دینی آنان بفرستند و اگر کودکی درس را نیمه تمام رها کند، فرار کند یا به جای دیگری برود، خانه و دارایی شان را آتش خواهند زد و مواشیشان را به امارت (نام حاکمیت طالبان) تسلیم خواهند کرد.»
یک مصاحبهشونده دیگر به رواداری گفته است: «طالبان در مراکز ولسوالیهای اسماعیلینشین در ولایت بدخشان مدارس دینی ایجاد کرده و روستاها را برای حضور اجباری کودکان سهمیه بندی کردهاند. آنان کودکان اسماعیلی را به این مدارس میبرند و برای شان فقه حنفی را تدریس میکنند. هم چنین، برای هر مسجد امام تعیین کردهاند و در داخل این مساجد صنفهای تدریس فقه حنفی راهاندازی کردهاند. امامانی که این صنفها را پیش میبرند، به صورت ماهوار از سوی طالبان معاش دریافت میکنند. در این مورد، یک طالب در ولسوالی شغنان در یک پیام صوتی که به اداره امر به معروف ارسال کرده، گفته است که اسماعیلیان کافر هستند و باید مسلمان شوند. ما در ایجاد مدارس با مشکل مواجه هستیم، تمام توان ما ایجاد یک مدرسه بوده است. اگر شما همکاری و امکانات فراهم کنید، ما میتوانیم مدارس بیشتری ایجاد کنیم و افراد بیشتری از پیروان این مذهب را مسلمان سازیم.»
تغییر اجباری مذهب اسماعیلیان
در عین حال این نهاد در این گزارش خود تاکید کرده که بررسی یافتههای این پژوهشش نشان میدهد که طالبان در مدت چهار سال گذشته و بهویژه در وولایتهای بدخشان و بغلان به صورت «سازمان یافته و هدفمند» برای تغییر مذهب اسماعیلیان و تحمیل مذهب سنی اقدام کردهاند.
رواداری میگوید که طالبان برای این کار، از روشهای مبتنی بر «اجبار، تهدید، شکنجه، ارعاب و دیگر اشکال
خشونت» استفاده کردهاند.
به گفته این نهاد، تمامی مصاحبهشوندگان این تحقیق گفتهاند که طالبان با بکارگیری شیوههای مختلف فشار، تلاش کردهاند تا اسماعیلیان را به تغییر مذهب خودشان و پذیرش مذهب سنی وادار سازند.
این نهاد مدعی است که روایت مصاحبهشوندگان نه تنها بر اساس شنیدهها؛ بلکه مبتنی بر مشاهده و تماس مستقیم با
قربانیان بوده است. چنانکه ۷ تنگفتهاند با افرادی که تحت فشار طالبان مجبور به تغییر مذهب شدهاند، صحبت کردهاند. ۱۰ تن دیگر نیز گفتهاند که برخی از این افراد را از نزدیک میشناسند و یا با آنان در یک محل زندگی کردهاند. یک تن گفته که پس از «تهدید، لتوکوب و آزار و اذیت با هدف تغییر مذهب»، خانه و محل زندگیاش را ترک کرده و یک تن دیگر اظهار داشته که طالبان با تهدید و پیشنهاد پول، تلاش کردهاند او را به پذیرش مذهب سنی وادار کنند.
در این گزارش آمده که اطلاعات به دست آمده همچنان نشان میدهد که بخش عمده تلاشها برای تغییر مذهب پیروان
اسماعیلیه و تحمیل مذهب سنی بر آنان، در ولایت بدخشان و در ولسوالیهای دروازها متمرکز بوده است. بر اساس روایتهای مصاحبهشوندگان این روند به صورت «هدفمند و سازمان یافته» و عمدتاً تحت هدایت جمعه خان فاتح یک فرمانده محلی طالبان در این ولایت، انجام شده است.
طالبان تاکنون در مورد این گزارش نهاد رواداری واکنشی نداشتهاند.
