مرکز خبرنگاران افغانستان در اعلامیهای در آستانه چهارمین سال حاکمیت دوباره طالبان بر کشور، گفته است که در یک سال گذشته ۱۹۰ مورد نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران توسط طالبان را ثبت کرده است که نشان میدهد شمار رویدادها نسبت به دوره یکساله قبل از آن افزایش یافته است.
در این اعلامیه امده است که طالبان روند سرکوب آزادیهای رسانهها را با شدت بیشتری ادامه دادهاند.
یافتههای مرکز این مرکز نشان میدهند که طالبان بر مبنای قانون امر به معروف و نهی از منکر و دستورالعملهای تازه رسانهای، ساختار سرکوب را گستردهتر کردهاند و آن را با شتاب بیشتری اجرا میکند.
بر بنیاد این اعلامیه، ۱۴۵ مورد تهدید ماهیتی رسانهها و یا تهدید و ارعاب خبرنگاران و کارمندان رسانهها و ۴۵ مورد بازداشت توسط طالبان در یک سال گذشته صورت گرفته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید که از جمله موارد عمده نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران، تهدید ناشی از اجرای دستور ممنوعیت نشر تصاویر جانداران، توقف فعالیت ۳۲ تلویزیون از جمله بخشهای محلی تلویزیون ملی در ۲۰ ولایت و ۱۲ تلویزیون خصوصی بودهاند.
این نهاد افزوده که هرچند برخی از این تلویزیونها در ماههای اخیر به شکل محدود گزارشهای تصویری داشتهاند؛ اما تغییر ماهیت دادهاند و به رادیو تبدیل شدهاند.
افزون بر این و به گفته این مرکز، در یک سال گذشته، پنج رادیو، دو تلویزیون، دو نهاد حمایت از رسانهها و یک خبرگزاری به اتهامهایی مانند «تبلیغات علیه طالبان، فساد و همکاری با نهادهای خارجی و یا دیگر کشورها»، بسته شدهاند. از این تعداد، تنها به دو رادیو و یک تلویزیون بعد از سپردن تعهد مبنی بر رعایت سیاست رسانهای طالبان، اجازه بازگشایی و کار داده شده است.
این اعلامیه میافزاید که اجرای طرح ممنوعیت نشر تصاویر جانداران بر مبنای قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان در اسد ۱۴۰۳ از قندهار آغاز شد و از آن زمان تا کنون این ممنوعیت به طور رسمی در ۱۹ ولایت دیگر از جمله تخار، بادغیس، هلمند، ننگرهار، نورستان، فراه، بدخشان، بغلان، نیمروز، جوزجان، زابل، پروان، قندز، بامیان، فاریاب، دایکندی، پنجشیر، لغمان و سرپل ابلاغ شده است.
جدا از موارد تهدید، مرکز خبرنگاران افغانستان دستکم ۴۵ مورد بازداشت خبرنگاران و کارمندان رسانهای را نیز در یک سال گذشته ثبت کرده است. این خبرنگاران به اتهامهای مختلف از جمله «تبلیغات علیه طالبان» از طریق همکاری با رسانههای بیرونی و یا نقض دستورالعملهای مقامهای اداره حاکم بازداشت شدهاند.
بر بنیاد این اعلامیه، ۱۰ تن از خبرنگاران بازداشت شده همچنان در زندان به سر میبرند. از این جمله، هفت تن از سوی دادگاههای طالبان به شش ماه تا دو و نیم سال زندان محکوم شدهاند و اکنون دوران محکومیت خود را سپری میکنند.
مرکز خبرنگاران افغانستان میگوید در سال سوم حاکمیت طالبان، ۱۸۱ رویداد نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران از جمله ۱۳۳ تهدید و ۴۸ مورد بازداشت، در سال دوم، ۱۷۹ مورد از جمله جانباختن یک گزارشگر، ۲۰ مورد زخمی، ۹۴ مورد تهدید، ۵۹ بازداشت و پنج خشونت فیزیکی و در سال اول ۱۸۷ مورد از جمله جانباختن دو کارمند رسانهای، سه زخمی، ۱۱۷ بازداشت، ۴۵ تهدید و ۲۰ خشونت فیزیکی را ثبت کرده است.
بنابر این اعلامیه، در حالی که رسانههای آزاد در افغاستان با چالشهای جدی ناشی از کاهش بیسابقه درآمدهای ناشی از اعلانات تجارتی مواجه هستند؛ طالبان اما در راستای «سیاست تکصدایی»، دستورالعملهای تازهای از جمله ممنوعیت تولید و نشر گفتگوها و بحثهای سیاسی و اقتصادی، ممنوعیت به چالش کشیدن قوانین، پالیسیها و تصامیم مقامهای طالبان و یا از انتقاد از مسئولان آنان و ممنوعیت دعوت از کارشناسان و یا مهمانان تائیدنشده از سوی خود شان را به رسانهها ابلاغ کردهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان افزوده است که افزون بر این، فشارها بر شمار اندک زنان شاغل در رسانهها، چگونگی حضور و پوشش آنان در محل کارشان در یک سال گذشته رو به افزایش بوده است و از برخی از زنانی که مدیریت رسانهها را به عهده دارند، طالبان خواستهاند که رسانههایشان را ببندند و یا در زمینه تمدید جواز کار آنان کارشکنی کردهاند.
این نهاد نسبت به پیامدهای ویرانگر تشدید سرکوب آزادی رسانهها و خبرنگاران بر پیشرفت کشور و سلامت روح و روان جامعه هشدار میدهد و از اداره حاکم خواسته است که آزادیهای بنیادی رسانهها و خبرنگاران را مطابق با قانون رسانههای همگانی کشور محترم بشمارد و رعایت کند.
مرکز خبرنگاران افغانستان از جامعه بینالمللی و نهادهای جهانی حامی رسانههای آزاد نیز خواسته است که بر طالبان در زمینه رعایت آزادی رسانهها فشار بیاورند و از رسانههای آزاد به عنوان یک اولویت در تقویت جامعه متکثر در کشور حمایت کنند.
