منابعی به آمو میگویند که مهاجران افغانستان در روزهای عادی، در مسیرهای تهران، سمنان، شاهرود، سبزوار، نیشابور و تربت جام از سوی نظامیان ایران متوقف میشوند و سندهای شان مورد ارزیابی قرار میگیرد.
اما این وضعیت در روزهای ویژه متفاوت است و شمار ایستهای بازرسی افزایش مییابند.
شماری از برگشت کنندگان از ایران، در مرز ملک میگویند که در این مسیرها از آنان اخاذی شده است.
غلام سعید، برگشت کننده از ایران میگوید: «زمانیکه ما را به شهرداری تربت جام بردند، دو تن داخل موتر ما شدند و به دستان شان پلاستیک بود و از هر نفر یک الی دو میلیون پول گرفتند و به این هم فکر نکردند که آیا این افراد پول دارند یا ندارند.»
این برگشت کنندگان تاکید میورزند که افزون بر نظامیان ایران کارمندان دولتی این کشور از جمله ماموران گمرک، شهرداری و رستورانت ها نیز از آنان اخاذی کردهاند.
لالخان، برگشت کننده از ایران افزود: «ما از تهران که به گردنه تنباکو رسیدیم، از هر کدام ما صد هزار تومان گرفتند، بعدا داخل اردوگاه گردنه تنباکو نفر ۳۷۰ هزار تومان از ما گرفتند، سپس زمانیکه ثبت نام کردیم تا به وطن بیاییم، ۳ میلیون در آنجا از ما گرفتند، تا مشهد رسیدیم سه میلیون دیگر از ما گرفتند، از مشهد تا تایباد ۴۷۰ هزار تومان دیگر از ما گرفتند؛ در مشهد که به ما غذا دادند از بسته غذا ۳۰۰ هزار تومان گرفتند.»
فقیر احمد، برگشت کننده از ایران گفت: «ما به گردنه تنباکو آمدیم آنجا از ما سه میلیون تومان گرفتند، در دروازه هم از ما پول گرفتند. بد رفتاری هم میکنند اصلا افغانها برایشان ارزش ندارند، هرچه از دهان شان بیرون شود به ما میگویند، اگر غذا بخوریم و یا نخوریم از ما پول میگیرند.»
گردنه تنباکو در ایران یک اصطلاح محلی است که به یکی از محلات توقف مهاجران در مسیر جاده عمومی خراسان رضوی – تهران گفته میشود.
مهاجران افغانستان به علت آزار و اذیت، اخاذی و توهین و تحقیر شدن، این نام را همواره به یاد دارند.
