کاخ سفید روز سهشنبه راهبرد تازه مبارزه با هراسافکنی را منتشر کرد که در آن تعریف تهدیدها در برابر ایالات متحده بهگونه قابل توجهی گسترش یافته و کارتلهای مواد مخدر، باندهای فراملی و آنچه «افراطگرایان خشن چپگرا» خوانده شده، در کنار گروههای تندرو اسلامگرا در صدر اولویتهای امنیت ملی قرار گرفتهاند.
این سند ۱۶ صفحهای با عنوان «راهبرد ضد هراسافکنی ایالات متحده ۲۰۲۶» بر دکترین «اول امریکا» تأکید کرده و وعده داده است که عملیات نظامی، استخباراتی و اجرای قانون در برابر تهدیدها در داخل و خارج از این کشور تشدید خواهد شد.
با وجود نقش محوری افغانستان در دو دهه سیاستهای ضد هراسافکنی امریکا و بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، در این سند تقریباً هیچ بحث مستقیمی درباره افغانستان دیده نمیشود و تنها به انفجار در دروازه «ابی گیت» در جریان خروج نیروهای امریکایی از کابل اشاره شده است.
به گفته کارشناسان، این موضوع نشاندهنده تغییر رویکرد دولت دونالد ترمپ از حضور نظامی گسترده در افغانستان به عملیات هدفمند و انعطافپذیر در برابر تهدیدهای فراملی است.
دونالد ترمپ در مقدمه این سند، هراسافکنی را یکی از تهدیدهای اصلی در برابر امریکا خوانده و وعده اقدام قاطع داده است. در این سند از قول او آمده است: «شما را پیدا میکنیم و میکشیم.»
در این راهبرد، دولت پیشین امریکا نیز مورد انتقاد قرار گرفته و متهم شده که امنیت مرزها را تضعیف کرده، نهادهای استخباراتی را سیاسی ساخته و اجازه داده تهدیدهای افراطی گسترش یابد.
این سند سه دسته اصلی تهدید را مشخص میکند: «نارکوتروریستها و باندهای فراملی»، «گروههای اسلامگرای سنتی» و «افراطگرایان خشن چپگرا».
به گفته کارشناسان، گنجاندن جریانهای ایدئولوژیک داخلی در چارچوب ضد هراسافکنی، نشاندهنده گسترش قابل توجه سیاست امنیتی امریکا است و احتمالاً با انتقاد نهادهای مدنی روبهرو خواهد شد.
در این سند آمده است که نهادهای امنیتی بر شناسایی و «خنثیسازی» گروههایی تمرکز خواهند کرد که «بهگونه افراطی حامی تغییر هویت جنسیتی» یا آنارشیست توصیف شدهاند.
همچنین در این راهبرد، مهاجرت و امنیت مرزی نقش محوری دارد و مهاجرت غیرقانونی با هراسافکنی و جرایم فراملی مرتبط دانسته شده است.
دولت امریکا گفته است که عملیات نظامی در برابر کارتلهایی که بهعنوان سازمانهای هراسافکن خارجی شناخته شدهاند ادامه خواهد یافت و تلاشها برای مختلکردن منابع مالی و مسیرهای قاچاق آنان افزایش مییابد.
در کنار این، گروههای تندرو اسلامگرا همچنان بهعنوان تهدید مهم مطرح شدهاند، بهویژه شاخه خراسان گروه داعش و القاعده در شبهجزیره عربستان که از آنها بهعنوان خطرناکترین تهدیدهای خارجی نام برده شده است.
با این حال، افغانستان بهعنوان یک کشور، در این سند تقریباً نادیده گرفته شده که در مقایسه با راهبردهای پیشین امریکا تفاوت قابل توجهی بهشمار میرود.
در این سند همچنین به بازداشت فرد مظنون به طراحی حمله در دروازه «ابی گیت» اشاره شده که در سال ۲۰۲۱ منجر به کشتهشدن ۱۳ نظامی امریکایی شد.
این راهبرد بهطور مستقیم به روابط امریکا با طالبان یا سیاست درازمدت در قبال افغانستان تحت حاکمیت طالبان نپرداخته است.
در مقابل، ایران جایگاه برجستهای در این سند دارد و بهعنوان «بزرگترین تهدید» در خاورمیانه معرفی شده است. در این سند به برنامه هستهای ایران و حمایت آن از گروههای نیابتی مانند حزبالله اشاره شده و تأکید شده که در صورت نیاز، حملات در برابر زیرساختهای نظامی و هستهای ایران ادامه خواهد یافت.
همچنین امریکا هشدار داده که آماده پاسخ نظامی در برابر تهدیدها بر مسیرهای کشتیرانی در دریای سرخ و تنگه هرمز است.
این راهبرد توجه ویژهای نیز به افریقا دارد و کشورهایی مانند سومالیا، منطقه ساحل، سودان و موزامبیک بهعنوان مناطق نگرانی معرفی شدهاند.
در بخش دیگری، سیاستهای مهاجرتی اروپا مورد انتقاد قرار گرفته و گفته شده که مهاجرت گسترده میتواند زمینه سوءاستفاده شبکههای افراطی را فراهم کند.
کاخ سفید همچنین بر خطر دسترسی گروههای هراسافکن به سلاحهای کشتار جمعی تأکید کرده و حتی مواد مخدری مانند فنتانیل را بهدلیل تلفات گسترده، در این دسته قرار داده است.
در مجموع، این سند مبارزه با هراسافکنی را نهتنها یک مأموریت امنیتی، بلکه بخشی از یک رقابت ایدئولوژیک گستردهتر درباره حاکمیت، مرزها و آنچه «اعتماد به نفس تمدنی» خوانده شده، توصیف میکند.
حامیان این راهبرد آن را ادامه سیاستهای سختگیرانه ترمپ در حوزه امنیت و مهاجرت میدانند، اما منتقدان میگویند ترکیب سیاست داخلی با راهبرد ضد هراسافکنی و نادیدهگرفتن افغانستان، از نکات بحثبرانگیز این سند است.
