اتحادیه اروپا در بیانیهای به مناسبت روز جهانی آزادی مطبوعات گفته است که رسانههای مستقل «ستون اصلی» هر جامعه دموکراتیک هستند و دموکراسی بدون آزادی رسانهها نمیتواند وجود داشته باشد.
در این بیانیه آمده است که «دسترسی به رسانهها و آزادی بیان، امتیازهای اختیاری نیستند، بلکه حقوق بنیادین بشر به شمار میروند.»
اتحادیه اروپا افزوده است که در سراسر جهان، کشتار، زخمیشدن و تهدید خبرنگاران، همچنین بازداشتهای خودسرانه، تبعید اجباری و خاموشکردن صدای آنان، به واقعیتی نگرانکننده تبدیل شده است. در این میان، به گفته این اتحادیه، زنان خبرنگار بهطور نامتناسبی هدف خشونتهای مبتنی بر جنسیت، از جمله آزار و سوءاستفاده آنلاین، قرار میگیرند.
در این بیانیه، سال ۲۰۲۵ مرگبارترین سال ثبتشده برای خبرنگاران در جهان توصیف شده و تأکید شده است که این موارد باید بهطور کامل بررسی و عاملان آن پاسخگو شوند.
اتحادیه اروپا همچنین هشدار داده است که حق دسترسی به اطلاعات بهطور فزایندهای در معرض تهدید قرار دارد.
به گفته این نهاد، ارعاب –چه آنلاین و چه آفلاین– همراه با استفاده از دعاوی قضایی برای محدود کردن مشارکت عمومی، خطر گسترش خودسانسوری در میان خبرنگاران را افزایش داده است.
در بخش دیگر این بیانیه آمده است: «ما سرکوب و ارعاب خبرنگاران توسط رژیمهای اقتدارگرا در سراسر جهان را محکوم میکنیم، از جمله خشونت و محدودیتها از سوی حکومت ایران.» اتحادیه اروپا تأکید کرده است که دولتها باید چارچوبهای قانونی مؤثری برای حفاظت از خبرنگاران در برابر سوءاستفاده از روندهای قضایی ایجاد کنند.
روز جهانی آزادی مطبوعات هر سال در سوم می گرامی داشته میشود. این روز از سوی سازمان ملل متحد و یونسکو برای تأکید بر اهمیت آزادی رسانهها، حمایت از خبرنگاران و یادآوری مسئولیت دولتها در قبال آزادی بیان بر اساس ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر نامگذاری شده است.
هدف از این روز، ارزیابی وضعیت آزادی رسانهها در جهان، دفاع از استقلال رسانهها و بزرگداشت خبرنگارانی عنوان شده است که در مسیر اطلاعرسانی جان خود را از دست دادهاند.
این روز در حالی در افغانستان گرامی داشته میشود که پس از بازگشت طالبان به قدرت، محدودیتها و سانسور گستردهای بر رسانهها اعمال شده است. در سالهای اخیر، دهها خبرنگار و کارمند رسانهای به دلیل فعالیتهای حرفهای بازداشت شدهاند.
در حال حاضر، چهار خبرنگار از جمله بشیر هاتف، شکیب نظری، حمید فرهادی و ابوذر صارم همچنان در بازداشت طالبان بهسر میبرند.
مرکز خبرنگاران افغانستان نیز به مناسبت این روز اعلام کرده است که در یک سال گذشته دستکم ۱۵۰ مورد نقض آزادی رسانهها و حقوق خبرنگاران در کشور ثبت شده است.
