مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که در یک سال گذشته، دستکم ۱۵۰ مورد نقض آزادی رسانهها و حقوق خبرنگاران در کشور را ثبت کرده است.
این نهاد حامی خبرنگاران گفته است که این آمار نشاندهنده تشدید فضای سرکوب و ورود افغانستان به مرحله تازهای از بحران رسانهای است.
این نهاد امروز (شنبه، ۱۲ ثور) در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات با نشر گزارشی گفته است که از ماه می ۲۰۲۵ تا کنون، روند سانسور، اختناق و محدودیتها بر رسانههای مستقل و خبرنگاران بهگونه چشمگیری افزایش یافته است.
بر بنیاد این گزارش، از مجموع ۱۵۰ مورد ثبتشده، ۱۲۷ مورد تهدید و ۲۰ مورد بازداشت خبرنگاران و کارمندان رسانهای بوده است.
همچنان در این مدت، دو کارمند رادیو و تلویزیون ملی در حملههای هوایی نظامیان پاکستانی جان باختند و یک تن دیگر زخمی شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان تأکید کرده است که هرچند این آمار نسبت به دوره مشابه سال قبل کاهش یافته، اما از نظر کیفی وضعیت آزادی رسانهها بهمراتب نگرانکنندهتر شده و سیاستهای محدودکننده طالبان، بحران را عمیقتر کرده است.
در این گزارش، به مجموعهای از محدودیتها و اقدامات تازه علیه رسانهها اشاره شده است.
طبق این گزارش ممنوعیت نشر تصاویر زنده در هشت ولایت دیگر گسترش یافته و اکنون این محدودیت در ۲۵ ولایت کشور بهگونه رسمی اجرا میشود.
مرکز خبرنگاران گفته است که در پی این تصمیم، دستکم ۸ تلویزیون محلی فعالیت خود را متوقف کردهاند.
همچنین گزارش شده است که در یک سال گذشته، دستکم ۱۱ رسانه یا نهاد رسانهای به دلیل عدم رعایت دستورالعملهای وضعشده، بهگونه موقت یا دایمی تعطیل شدهاند و جواز کاری حداقل ۱۰ نهاد حامی رسانهها و خبرنگاران نیز لغو شده است.
این نهاد از تشدید محدودیت در دسترسی به اطلاعات نیز خبر داده و افزوده است که در حدود نیمی از وزارتها و ادارههای دولتی، گزارشدهی تصویری یا انجام مصاحبههای تصویری ممنوع شده است.
به گفته این مرکز، رسانهها همچنین با فشار فزاینده در تهیه برنامهها روبهرو هستند و از آنان خواسته میشود با افرادی که مورد تأیید طالبان نیستند، مصاحبه نکنند.
در بخشی از این گزارش آمده است که حتی تماس تلفنی با دختران یا ذکر نام آنان در برنامههای زنده، در برخی موارد منجر به توقف فعالیت رسانهها شده است.
در همین حال مرکز خبرنگاران افغانستان افزوده است که این موضوع بر برنامههای آموزشی برای دختران نیز تأثیر منفی گذاشته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان همچنان از افزایش محدودیتها بر خبرنگاران زن خبر داده و گفته است که ممنوعیت نشر صدای زنان در شماری از ولایتها عملی شده و مواردی از سانسور صدای خبرنگاران زن در نشستهای خبری مقامهای طالبان نیز گزارش شده است.
بر اساس این گزارش، در میان بازداشتشدگان، افرادی نیز حضور دارند که به دلیل مسائل ظاهری، از جمله اندازه ریش، بازداشت شدهاند.
این نهاد افزوده است که از میان خبرنگاران بازداشتشده در یک سال گذشته، ۴ تن همچنان در زندان بهسر میبرند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که برای نخستینبار پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، مواردی از نشر اعترافهای اجباری خبرنگاران از سوی نهادهای استخباراتی ثبت شده است.
این اقدام به گفته این مرکز، نشاندهنده تشدید فضای ترس و اختناق در کشور است.
مرکز خبرنگاران افغانستان همچنین افزوده است که مقامهای اداره حاکم در ابتدا از اجرای قوانین رسانهای پیشین سخن میگفتند، اما اکنون بهجای آن، دستورالعملهای مکتوب و شفاهی را اجرا میکنند؛ دستورالعملهایی که بخشی از آنها در چارچوب قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان تنظیم شده و اختیارات گستردهای به مجریان آن داده است.
این نهاد هشدار داده است که در کنار سرکوب رسانههای مستقل، ساختارهای رسمی و غیررسمی برای ترویج روایتهای یکجانبه ایجاد شده و سیاست «تکصدایی» در حال تقویت است.
در عین حال، مرکز خبرنگاران افغانستان وضعیت اقتصادی رسانههای مستقل، بهویژه در ولایتها را نیز نگرانکننده خوانده و گفته است که کاهش منابع مالی و افزایش محدودیتها، بسیاری از رسانهها را در معرض تعطیلی قرار داده و روند مهاجرت خبرنگاران همچنان ادامه دارد.
این نهاد از طالبان خواسته است که با تجدیدنظر در سیاستهای خود، تمامی خبرنگاران زندانی را آزاد کرده و زمینه فعالیت آزاد و مصون رسانهها را فراهم سازند.
همچنین از جامعه جهانی خواسته شده است تا حمایت سیاسی، مالی و فنی خود از رسانهها و خبرنگاران افغانستان را افزایش دهد.
