در آستانه روز جهانی آزادی مطبوعات، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد برای افغانستان، از طالبان خواسته خبرنگاران بازداشتشده را هرچه زودتر آزاد کرده و محدودیتها بر رسانهها را کاهش دهند.
او گفته که وضعیت آزادی رسانهها در افغانستان همچنان رو به وخامت است.
آقای بنت از طالبان خواسته به خبرنگاران اجازه دهند بدون ترس از بازداشت، آزار یا انتقامگیری به کار خود ادامه دهند.
او گفته که آزادی رسانهها از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ بهگونه قابل توجهی تضعیف شده و گزارشدهی مستقل بهطور فزایندهای تحت تأثیر سانسور، نظارت و محدودیتهای قانونی قرار گرفته است.
آقای بنت به اقداماتی بهشمول مقررات مرتبط با قانون «امر به معروف و نهی از منکر» طالبان اشاره کرده و گفته که این موارد به ایجاد فضای محدودکننده برای کارکنان رسانهای کمک کرده است.
به گفته او، خبرنگاران حتی در هنگام انجام گزارشهای عادی نیز با خطرات فزاینده روبهرو هستند، بهویژه زمانی که موضوعات حساس مانند حقوق زنان یا انتقاد از مقامها را پوشش میدهند.
او با استناد به آمار مرکز خبرنگاران افغانستان گفته که دستکم ۳۴ خبرنگار در سال ۲۰۲۵ بازداشت شدهاند.
بر بنیاد آمارهای نهادهای مدافع رسانهها، حداقل چهار خبرنگار اکنون در زندانهای طالبان هستند. این خبرنگاران شامل شکیب نظری، ابوذر صارم، حمید فرهادی و بشیر هاتف است.
آقای بنت افزوده است که تهدیدها، ارعاب و اتهام همکاری با رسانههای بیرون از کشور افزایش یافته و این وضعیت به ایجاد فضای ترس و گسترش خودسانسوری انجامیده است.
او همچنین گفته است که نهتنها خبرنگاران، بلکه منابع خبری آنان نیز تحت فشار قرار دارند و گزارشهایی از تهدید، نظارت و بازداشت افرادی که با رسانهها صحبت میکنند، منتشر شده است.
به گفته او، وضعیت برای خبرنگاران زن دشوارتر است؛ زیرا آنان با محدودیتهای بیشتر در زمینه رفتوآمد، پوشش و دسترسی به کار روبهرو هستند و در محیطهای کاری نیز با برخورد نابرابر دست و پنجه نرم میکنند.
آقای بنت تأکید کرده که کاهش آزادی رسانهها بخشی از محدود شدن گستردهتر فضای مدنی در افغانستان است؛ جایی که فعالان، اعضای جامعه مدنی و منتقدان سیاستهای طالبان با خطرات فزاینده روبهرو هستند.
او همچنین نگرانیهایی درباره سانسور کتابها و نشرات، محدودیت دسترسی به اطلاعات و وجود قوانین مبهمی که انتقاد را جرمانگاری میکنند، مطرح کرده است.
با وجود این چالشها، آقای بنت گفته که خبرنگاران افغانستان همچنان در شرایط دشوار، چه در داخل کشور و چه در تبعید، به کار خود ادامه میدهند و نقش مهمی در مستندسازی مسائل حقوق بشری دارند.
او هشدار داده که کاهش کمکهای مالی بینالمللی به رسانههای مستقل، این بخش را بیشتر تضعیف کرده و توانایی خبرنگاران برای فعالیت مصون و ادامه گزارشدهی را محدود کرده است.
آقای بنت از جامعه جهانی خواسته است پشتیبانی مالی و فنی از رسانههای افغانستان را افزایش داده و از خبرنگاران در معرض خطر محافظت بیشتری فراهم کند.
او تأکید کرده است: «یک رسانه آزاد و مستقل برای آینده افغانستان ضروری است.»
