سازمان حقوق بشری هانا در گزارش تازهاش گفته که مهاجران افغانستان در ایران با افزایش فشارها، اخراجهای اجباری و تبعیض سیستماتیک روبهرو هستند.
به گفته این نهاد، این وضعیت در جریان و پس از درگیریهای اخیر تشدید شده است.
در این گزارش آمده است که با وجود اعلام آتشبس پس از ۴۰ روز جنگ، خطرات برای مهاجران افغانستان در ایران پایان نیافته و آنان همچنان با فضای امنیتی، ترس از بازداشت و نگرانی از اخراج اجباری زندگی میکنند.
این سازمان تأکید کرده است که در دوره جنگ، بسیاری از شهروندان افغانستان علاوه بر پیامدهای ناامنی در منطقه، در داخل ایران نیز با بازرسیهای گسترده، اتهامزنی و فشارهای فزاینده مواجه بودهاند؛ شرایطی که به گفته گزارش، زندگی روزمره آنان را تحت تأثیر قرار داده است.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که برای مهاجران افغانستان، جنگ تنها به معنای درگیری نظامی نبوده، بلکه همزمان با افزایش فشارهای امنیتی و اجتماعی در کشور میزبان نیز همراه بوده است.
این گزارش همچنین به نقش فضای منفی ایجادشده پیرامون برخی گروهها، از جمله فاطمیون، در تشدید نگاه منفی نسبت به افغانها اشاره کرده است.
با این حال، این سازمان حقوق بشری هانا تأکید میکند که نباید اقدامات یک گروه خاص بهانهای برای اعمال فشار یا تعمیم اتهام علیه میلیونها مهاجر شود و هشدار داده است که هیچ جمعیتی نباید قربانی «انگ جمعی» و تبعیض ساختاری گردد.
این گزارش همچنین یادآور شده است که بر اساس اصول حقوق بینالملل بشر، شرایط جنگی یا امنیتی نمیتواند توجیهی برای اخراج جمعی مهاجران باشد و کشورها موظف به رعایت اصل عدم بازگرداندن اجباری، منع تبعیض و تضمین دسترسی به حمایتهای قانونی هستند.
در همین حال، کمشنری عالی ملل متحد در امور پناهندگان نیز از افزایش روند بازگشت شهروندان افغانستان از ایران و نیاز فوری آنان به کمکهای بشردوستانه، ثبتنام و خدمات حقوقی خبر داده است.
این سازمان حقوق بشری خواستار توجه فوری جامعه جهانی به وضعیت مهاجران افغانستان در ایران شده و تأکید کرده است که حقوق آنان باید مستقل از تحولات سیاسی و امنیتی و بدون ارتباط با فعالیت گروههای خاص تضمین شود.
کمیشنری عالی سازمان ملل برای پناهندگان میگوید که از میان میلیونها مهاجر، حدود ۱.۶۵ میلیون آنان حداقل نوعی از سند برای اقامت در ایران دارند و ۹۹ درصد آنان در بخشهای شهری زندگی میکنند.
این نهاد گفته تمرکز بیشتر مهاجران در ولایتهای تهران، خراسان رضوی، اصفهان، کرمان، فارس و قم است و از همین رو، هرگونه حمله به مرکزهای عمده شهری یا اختلال در خدمات شهری، میتواند بهطور نامتناسب بر مهاجران افغانستان اثر بگذارد.
این نهاد ملل متحد گفته که حتی پیش از درگیریهای کنونی، مهاجران در ایران زیر فشار تورم، افزایش هزینه زندگی، محدودیت دسترسی به کار، سختگیریهای اقامتی و اخراجها قرار داشتند.
در کنار خطر مستقیم حملهها، قطع گسترده اینترنت در ایران نیز مشکلات تازهای برای مهاجران کشور ایجاد کرده است. بر اساس گزارشها، خاموشی اینترنت در هفتههای اخیر ارتباط مهاجران با خانوادههای شان در افغانستان را تقریباً ناممکن کرده است.
ملل متحد گفته که از آغاز سال ۲۰۲۶ تا کنون، ۸۶ هزار و ۲۵۳ مهاجر از ایران به افغانستان برگشتهاند. همزمان با جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران در جون سال گذشته، روند بازگشت بهگونه چشمگیر افزایش یافت، تاجایی که روزانه هزاران تن از ایران به افغانستان باز میگشتند اما آمارهای کمیسیون طالبان برای رسیدگی به مهاجران نشان میدهد که این رقم اکنون به ۱۰ تا ۱۰۰ تن در روز رسیده است.
مهاجران بازگشته از ایران گفتهاند که با کمبود شدید کار، نبود زمینه آموزش و دیگر مشکلات روبهرو هستند.
نهادهای امدادی هشدار دادهاند که بازگشت گسترده مهاجران، فشار بیشتری بر وضعیت بشردوستانه افغانستان وارد کرده است؛ کشوری که هماکنون با بحران اقتصادی و کمبود خدمات اساسی روبهرو است.
