همزمان با روز جهانی بهداشت، شماری از نهادهای جهانی نسبت به وضعیت خدمات صحی در افغانستان هشدار داده و آن را بحرانی توصیف کردهاند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ در بیانیهای گفته که سالها جنگ، خشونت، مشکلات اقتصادی و رویدادهای طبیعی، نظام بهداشت افغانستان را تضعیف کرده و آن را در برابر بحرانها آسیبپذیر ساخته است. به گفته این نهاد، زنان و کودکان بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل شدهاند.
بر اساس روایتهای محلی، این بحران همچنان بر زندگی شهروندان تأثیر میگذارد. محبوبه، ۲۳ ساله، میگوید سه ماه پیش کودک خود را بر اثر بیماری سینهبغل از دست داده است. او افزوده که اکنون خود و کودک دیگرش بیمار هستند، اما به خدمات درمانی و پزشک دسترسی ندارند.
همزمان، سازمان بینالمللی مهاجرت با اشاره به شرایط دشوار کارکنان صحی و محدودیت منابع، هشدار داده است که کاهش کمکهای جهانی و محدودیتهای اعمالشده بر آموزش و اشتغال زنان از سوی طالبان، فشار بیشتری بر نظام بهداشت وارد کرده است. در این گزارش آمده است: «این بخش به دلیل کاهش کمکهای جهانی و محدودیتهای اعمالشده بر آموزش و اشتغال زنان تحت فشار شدید قرار دارد. زنان و دختران با محدودیتهایی در رفتوآمد، کار و آموزش پزشکی مواجهاند.»
در بیش از چهار سال حاکمیت طالبان، دختران از آموزش در دانشگاههای طبی، انستیتوهای پزشکی و شرکت در آزمون شورای عالی طبی محروم شدهاند؛ محدودیتهایی که به گفته نهادهای بینالمللی از عوامل اصلی تشدید بحران صحی و افزایش مرگومیر مادران در افغانستان است.
طالبان در ۲۹ قوس ۱۴۰۱ دانشگاههای طبی را به روی دختران بستند. سپس در ۲۹ دلو همان سال دختران را از اشتراک در آزمون شورالی عالی طبی منع کردند. کمتر از دو سال پس از آن در ۱۳ قوس ۱۴۰۳ طالبان دختران را از فراگیری آموزشهای پزشکی در انستیتیوتهای طبی که یگانه منبع آموزش دختران در این بخش باقی مانده بود، منع کردند. همچنین طالبان بر درمان زنان بدون محرم نیز ممنوعیت اعلام کردهاند.
سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید کرده است که حمایت از علم در افغانستان به معنای تضمین دسترسی همه مردم، حتی در مناطق دورافتاده، به درمانها و داروهای نوین است.
موکتا شارما، نماینده معاون این سازمان در افغانستان، گفته است: «در افغانستان، ایستادن در کنار علم به معنای تبدیل دانش به تأثیر عملی است، تا اطمینان حاصل شود که جدیدترین فناوریها، درمانها و داروها به هر جامعه، حتی دورافتادهترین مناطق، میرسند.»
در همین حال، صندوق جمعیت ملل متحد به مناسبت روز جهانی بهداشت گفته که افغانستان یکی از بالاترین نرخهای مرگومیر مادران در آسیا را دارد و دسترسی به خدمات بهداشت مادران و باروری یک ضرورت حیاتی است.
با این حال، باشندگان کشور، بهویژه زنان در بخشهای دورافتاده، همچنان از کمبود دسترسی به خدمات بهداشتی سخن میگویند.
پیشتر سازمان جهانی بهداشت هشدار داده بود که در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۴ میلیون تن در افغانستان به خدمات بهداشتی نیاز خواهند داشت. به گفته این سازمان، بازگشت گسترده مهاجران، کاهش بودجه، شیوع بیماریها، ناامنی غذایی و پیامدهای تغییرات اقلیمی فشار بیشتری بر مراکز درمانی، بهویژه در مناطق مرزی، وارد کرده است.
