مرکز خبرنگاران افغانستان به مناسبت «۲۷ حوت، روز ملی خبرنگار» گزارش سالانه خود را منتشر کرده و در آن گفته است که در سال ۱۴۰۴ خورشیدی، دستکم ۲۰۷ رویداد نقض آزادی رسانهها و خشونت علیه خبرنگاران در کشور ثبت شدهاند.
این نهاد گفته این رویدادها شامل دو کشته و یک زخمی، ۱۸۳ مورد تهدید از جمله ۲۱ مورد بازداشت خبرنگاران و فعالان رسانهای بودهاند.
مرکز خبرنگاران افغانستان تاکید کرده که طالبان کنترول بر رسانهها را تشدید کردهاند و روند «سرکوب و سانسور» به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
این نهاد افزوده که از دیگر موارد برجسته تهدید، گسترش روند ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان در ولایتهای کشور است که بر پایه این گزارش، در سال ۱۴۰۳، ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان و ممنوعیت مصاحبه تصویری مسؤلان اداره طالبان در هفت ولایت اعمال شده بود و این تعداد در سال ۱۴۰۴ به ۱۸ ولایت دیگر گسترش پیدا کرده است.
بر اساس این گزارش، در سال ۱۴۰۴ دستکم نشرات ۲۱ تلویزیون محلی به دلیل ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان متوقف یا به رادیو تبدیل شدهاند.
افزون بر این، در این مدت، هشت رسانه و نهاد خبرنگاری به اتهام رعایت نکردن سیاست رسانهای اداره طالبان مجبور به توقف فعالیت شدند و جواز دستکم ۱۰ نهاد خبرنگاری و رسانهای نیز لغو شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان افزوده است که مقایسه رویدادهای نقض آزادی رسانهها در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ خروشیدی، بیشتر از ۲۰ درصد افزایش را نشان میدهد. در سال ۱۴۰۳، ۱۷۲ رویداد از جمله ۱۲۲ مورد تهدید و ۵۰ مورد بازداشت خبرنگاران ثبت شده بود.
بر اساس گزارش این نهاد، در ۱۲ ماه گذشته، فشارهای طالبان بر رسانهها به سانسور و خفقان بیشتری منجر شد. نشر اعترافهای اجباری خبرنگاران زندانی و یا جلوگیری از حضور زنان خبرنگار در نشستهای خبری مقامهای ارشد طالبان و یا سانسور صدای زنان خبرنگار در نشستهای زنده خبری، نمونههایی از ترویج سیاست ترس و اختناق و تبعیض شدید جنسیتی است که تا اکنون در کشور سابقه نداشته است.
این محدودیتها در سال ۱۴۰۴ در حالی شدت پیدا کرد که منابع اندک درآمد رسانهها از طریق نشر اعلانات و برنامههای تمویل شده و کمکهای بینالمللی نیز به شدت کاهش یافته است. این وضعیت باعث شده است تا رسانهها با کاهش برنامهها و کارمندان، تدابیر ریاضتی شدیدی را اجرا کنند.
به گفته این نهاد، تأثیر این وضعیت بر رسانههای محلی در ولایات بسیار سنگین بوده است؛ تا جایی که برخی از آنها به گونه وقفهای کار میکنند و یا زمانی که اعلان تجارتی و پروژه به دست میآورند، دوباره فعالیتشان را از سر میگیرند.
با وجود این، این نهاد تاکید میکند که طالبان با بهرهگیری از ساختارهای رسمی و غیررسمی، رسانههای دولتی و وابسته را به ابزارهای تبلیغاتی و پروپاگندا بدل کردهاند.
در این گزارش افزوده شده که مقامهای طالبان همزمان با «سرکوب رسانههای مستقل و آزاد و محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات» ساختارهای آشکار و پنهان و پیچیدهای را در راستای سیاست «تک صدایی» و ترویج روایتهای یک طرفه و بدون صدای مخالف و بدنامی رسانهها و خبرنگاران مستقل مدیریت میکنند؛ روندی که به تضعیف بیسابقه رسانههای مستقل و آزادی بیان منجر شده و خبرنگاران زیادی مجبور به ترک کشور شدهاند
مرکز خبرنگاران افغانستان با ابراز نگرانی در مورد تشدید روند سرکوب آزادی رسانهها و سانسور در افغانستان، نسبت به پیامدهای آن به سلامت و آینده جامعه هشدار داده و از طالبان خواسته با درک وضعیت موجود به حقوق و آزادیهای بنیادی خبرنگاران و رسانهها احترام بگذارند تا آنان بتوانند در فضای بدون ترس و اختناق کار کنند.
