خاور میانه

دیدار پوتین و شرع در مسکو؛ روسیه به‌دنبال حفظ نفوذ نظامی در سوریه است

احمد شرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه، روز چهارشنبه در کرملین با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، دیدار کرد. در این دیدار، دو طرف درباره آینده روابط دوجانبه، همکاری‌های اقتصادی و بازسازی سوریه گفتگو کردند. انتظار می‌رود حضور نظامی روسیه در سوریه نیز از موضوعات کلیدی این مذاکرات بوده باشد.

دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پیش از این دیدار تأیید کرده بود که موضوع «حضور نیروهای روسیه در سوریه» که در پایگاه هوایی حمیمیم و پایگاه دریایی طرطوس مستقرند، در صدر دستور کار قرار دارد.

دیدار امروز، دومین ملاقات رسمی میان رهبران دو کشور پس از تغییر قدرت در دمشق است. نخستین دیدار در اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد، زمانی که احمد شرع برای اولین‌بار به عنوان رئیس‌جمهور موقت سوریه به مسکو سفر کرد.

بر اساس گزارش خبرگزاری ریانووستی، پوتین در این دیدار گفت که پس از دوره‌ای از رکود، روابط اقتصادی میان دو کشور بیش از چهار درصد رشد داشته است. او افزود شرکت‌های روسی، به‌ویژه در بخش ساخت‌وساز، آماده‌اند در پروژه‌های بازسازی سوریه مشارکت کنند. پوتین همچنین یکپارچگی منطقه فرات را گامی مهم توصیف کرد و از برنامه‌ریزی برای همکاری‌های مشترک در زمینه‌هایی چون صنعت، ورزش، پزشکی و ساختمان خبر داد.

احمد شرع نیز از نقش روسیه در «تثبیت اوضاع» در سوریه قدردانی کرد. دولت موقت سوریه که پس از سقوط بشار اسد در دسمبر ۲۰۲۴ بر سر کار آمد، رویکردی عملگرایانه در قبال همکاری با روسیه در پیش گرفته است.

در عقرب ۱۴۰۳ (نوامبر ۲۰۲۴)، نیروهای مخالف سوریه حمله گسترده‌ای را به مواضع دولتی آغاز کردند و در ۸ دسمبر وارد دمشق شدند. پس از آن، بشار اسد از قدرت کناره‌گیری کرد و به روسیه رفت. احمد شرع در ۲۹ جنوری ۲۰۲۵ به عنوان رئیس‌جمهور موقت اعلام شد.

در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که روسیه به‌تازگی نیروهایش را از فرودگاه قامشلی در شمال‌شرق سوریه خارج کرده و در حال حاضر تنها دو پایگاه اصلی خود در سواحل مدیترانه را حفظ کرده است؛ پایگاه‌هایی که مهم‌ترین مراکز نظامی روسیه خارج از قلمرو اتحاد جماهیر شوروی سابق محسوب می‌شوند.

با وجود حمایت نظامی گستردهٔ پوتین از اسد در سال‌های گذشته، دولت جدید سوریه با حفظ فاصلهٔ سیاسی، اجازهٔ ادامهٔ حضور روسیه در پایگاه‌های نظامی را داده اما همچنان مسألهٔ استرداد بشار اسد و همسرش که در روسیه به‌سر می‌برند، موضوعی حساس و حل‌نشده باقی مانده است. سخنگوی کرملین از پاسخ‌دادن به این پرسش که آیا مسکو به درخواست‌های مکرر احمد شرع برای تحویل اسد پاسخ خواهد داد یا نه، خودداری کرده است.

در شرایطی که امریکا اخیراً با عملیات ویژهٔ نظامی، نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا و متحد دیگر کرملین را ربوده، حفظ نفوذ در سوریه برای پوتین اهمیتی دوچندان راهبردی یافته است.