کمیته قضایی سنای امریکا روز چهارشنبه برنامه پذیرش پناهجویان افغانستان را به دلیل «نقصهای جدی» مورد بررسی قرار داد.
این برنامه پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان آغاز شد و در قالب آن، بیش از ۷۶ هزار تن به امریکا منتقل شدند.
در این نشست، شماری از قانونگذاران جمهوریخواه نسبت به تهدیدهای امنیتی هشدار دادند، نهادهای ناظر از کاستیهای ساختاری در روند بررسی و نظارت سخن گفتند، و در مقابل، مدافعان حقوق پناهجویان از ادامه این برنامه دفاع کردند.
این بررسی پس از آن انجام شد که در پی یک رویداد تیراندازی، یکی از اعضای گارد ملی امریکا کشته و یک تن دیگر زخمی شد؛ رویدادی که نگرانیها درباره روند بررسی پیشینه پناهجویان افغانستان را تشدید کرده است.
انتقاد از نبود شفافیت و نظارت مؤثر
چاک گراسلی، رئیس کمیته قضایی سنا، گفت برنامه پذیرش پناهجویان افغانستان به «اسب تروآ با نتایج مرگبار» تبدیل شده و افزود که در چارچوب عملیات «پشتیبانی از متحدان»، استفاده گسترده از صلاحیت اعطای اقامت موقت، بدون بررسی دقیق و در مواردی برای افرادی که حتی با نیروهای امریکایی همکاری نکردهاند، اشتباه بوده است.
او هشدار داد که نهادهای امنیتی امریکا به اطلاعات کافی برای بررسی دقیق افراد دسترسی نداشتند و به گزارشهای بازرس کل اشاره کرد که نقصهای جدی را مستند ساخته است.
آرن بیکر، از مقامهای ارشد نظارتی وزارت خارجه امریکا، گفت در فاصله سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴، ۱۱ گزارش با ۳۸ پیشنهاد برای اصلاحات در روند بررسی پروندههای ویزه ویژه مهاجران افغانستان (اس آی وی) و پذیرش پناهجویان منتشر شده است.
او گفت: «نظارت ما نشان داد که روند صدور ویزه، هماهنگی دادهها و پاسخگویی بین نهادها دچار چالشهای ساختاری است.»
در همین حال، کریگ ادلمن، معاون بازرس کل وزارت امنیت داخلی امریکا گفت بررسیها نشان دادهاند که رهبری پراکنده، روندهای ناهماهنگ، دادههای ناقص و نبود سازوکار مشخص برای پیگیری تاریخ اعتبار اقامت، از جمله مشکلات جدی هستند. او تأکید کرد که برخی از پیشنهادهای اصلاحی همچنان اجرایی نشدهاند.
پاسخ نهادهای مدافع پناهجویان
در برابر این انتقادها، سازمانهای پناهجویان جهانی و «بنیاد افغان–امریکایی» در بیانیهای مشترک گفتند که روند بررسی پناهجویان تحت عملیات «پشتیبانی از متحدان»، چند مرحلهای و دقیق بوده است. آنها تأکید کردند که این افراد، بهویژه زنان، خبرنگاران، مترجمان و نیروهای امنیتی پیشین، در معرض خطر انتقام طالبان قرار داشتند و به همین دلیل انتقال یافتهاند.
این نهادها هشدار دادند که بسیاری از شهروندان افغانستان اکنون در وضعیت حقوقی نامشخص به سر میبرند؛ از جمله افرادی که در انتظار پاسخ به پروندههای پناهندگی یا بررسی وضعیت اقامت خود هستند. آنها افزودند که بازگرداندن این افراد به افغانستان تحت حاکمیت طالبان، میتواند تهدیدی جدی برای جانشان باشد.
ندیم یوسفی، عضو پیشین ارتش امریکا و مترجم که در این جلسه حضور داشت، از قانونگذاران خواست که خطای افراد را نباید به کل جامعه پناهجویان افغانستان تعمیم داد.
او گفت: «امنیت و انساندوستی در تضاد با هم نیستند… امریکا زمانی امنتر خواهد بود که هم از مرزهایش محافظت کند و هم به وعدههایش وفا کند.»
این نشست در حالی برگزار شد که وزارت خارجه امریکا بهتازگی گفته که بررسی پروندههای ویزه برای شهروندان ۷۵ کشور از جمله افغانستان، بهطور موقت متوقف شده است؛ تصمیمی که ابهام درباره آینده هزاران پناهجوی افغانستان را بیشتر کرده است.
مدافعان پناهجویان هشدار میدهند که این تعلیق، روند انتقال شهروندان آسیبپذیر افغانستان را طولانیتر میکند و ممکن است آنها را در معرض بازداشت، اخراج یا خطرات دیگر قرار دهد؛ در حالی که بسیاری از این افراد، در کشورهای سوم گرفتار ماندهاند و هنوز به امریکا منتقل نشدهاند.
