هیئت حقیقتیاب مستقل بینالمللی سازمان ملل متحد در امور ایران گفته است که در جریان اعتراضات سراسری اخیر این کشور، بیش از ۴۰ تن، از جمله دستکم پنج کودک، جان باختهاند.
این هیئت در بیانیهای، با اشاره به ورود اعتراضات به سومین هفته، از دولت ایران خواست فوراً به سرکوب خشونتآمیز معترضان پایان دهد، دسترسی به اینترنت و شبکههای مخابراتی را برقرار کند و به تعهدات خود در چارچوب قوانین بینالمللی حقوق بشر پایبند باشد.
بر اساس این بیانیه، اعتراضات که از ۲۸ دسمبر و در پی سقوط ناگهانی ارزش پول ملی ایران آغاز شد، اکنون دستکم به ۴۶ شهر گسترش یافته است.
هیئت حقیقتیاب ملل متحد گفته است که گزارشهای موثق از استفاده غیرضروری و نامتناسب نیروهای امنیتی از نیروی کشنده در برابر معترضان دریافت کرده است.
این نهاد همچنین نسبت به قطع کامل اینترنت از عصر ۸ جنوری و محدودسازی ارتباطات در بحبوحه تشدید خشونتها ابراز نگرانی کرده و تأکید کرده است که قطع اینترنت، نقض حق آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات بهشمار میرود.
هیئت حقیقتیاب ملل متحد گفته است که در حال بررسی ویدیوها و تصاویر منتشرشده از صحنههای اعتراضات است؛ تصاویری که نشان میدهد نیروهای امنیتی بهسوی معترضان شلیک کردهاند.
در عین حال، برخی ویدیوها نیز آتشزدن ساختمانها و وسایط نقلیه در مکانهای عمومی را نشان میدهد.
بر اساس این گزارش، در ولایتهای قم، یاسوج، کرمانشاه، ایلام و لرستان تلفات انسانی ثبت شده و بهویژه در مناطق اقلیتهای قومی، واکنش نیروهای امنیتی «بهویژه خشن» توصیف شده است.
به گفته نهادهای حقوق بشری، دستکم هشت معترض در لرستان و پنج تن دیگر در ایلام کشته شدهاند.
هیئت حقیقتیاب ملل متحد همچنین از بازداشت صدها معترض و رهگذر، از جمله دستکم ۱۱۳ کودک، خبر داده و پخش اعترافات تلویزیونی از بازداشتشدگان، از جمله اعتراف یک دختر ۱۶ ساله، را موجب نگرانی جدی درباره روند دادرسی عادلانه دانسته است.
این نهاد تأکید کرده است که الگوی کنونی سرکوب، بازتابی از نقضهای گسترده حقوق بشر است که پیشتر در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» مستند شده بود.
هیئت حقیقتیاب بار دیگر تصریح کرده است که مردم ایران حق دارند بدون ترس از خشونت و سرکوب، اعتراض مسالمتآمیز داشته باشند.
گفتنی است هیئت حقیقتیاب مستقل بینالمللی در مورد ایران در نومبر ۲۰۲۲ از سوی شورای حقوق بشر ملل متحد ایجاد شد و مأموریت آن در اپریل ۲۰۲۵ برای یک سال دیگر تمدید شده است.
