همزمان با روز جهانی تلویزیون، سومین دور «سمپوزیوم آزادی بیان افغانستان» امروز جمعه در شهر برلین برگزار شد؛ نشستی یکروزه که با حضور دهها خبرنگار و به میزبانی «سازمان حمایت از رسانههای افغانستان» برگزار شد و تصویر نگرانکنندهای از وضعیت آزادی رسانه در افغانستان ارائه کرد.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر ملل متحد برای افغانستان، در این نشست گفت که آزادی بیان و فضای مدنی در افغانستان بهطور نظاممند و عمدی از سوی طالبان محدود شده است. او هشدار داد که خبرنگاران، بهویژه زنان، در چهار سال گذشته با تهدیدهای جدی مواجهاند.
او در سخنان خود تأکید کرد:
«آزادی بیان و فضای مدنی در افغانستان بهطور سیستماتیک و عمدی توسط مقامات طالبان محدود شده است. آخرین گزارش من به مجمع عمومی سازمان ملل راههایی را مستند میکند که در آن خبرنگاران و کارکنان رسانه همچنان با سانسور، تهدید، آزار، بازداشت و توقیف خودسرانه روبهرو هستند. خبرنگاران زن به دلیل محدودیتهای شدیدتر بر ظاهر، آزادی رفتوآمد و حق کارشان با محدودیتهای بیشتری مواجهاند.»
سازمان حمایت از رسانهها که برگزارکننده این سمپوزیوم است، گزارش داد که طی چهار سال حاکمیت طالبان ۵۵۰ رویداد خشونت و نقض حقوق خبرنگاران ثبت شده و طالبان ۲۵ دستور محدودکننده بر فعالیت رسانهها صادر کردهاند؛ دستورهایی که به گفته این نهاد، آزادی رسانه را بهشدت محدود کرده است.
در ادامه نشست، نصیر احمد اندیشه، نماینده افغانستان در ژنیو، هشدار داد که طالبان رسانه را بهعنوان ابزار کنترل بازتعریف کرده و تلاش میکنند صدای رسانههای مستقل را خاموش کنند.
او گفت:«طالبان با بازتعریف رسانه بهعنوان ابزار کنترل، صداهای مستقل را خاموش کردهاند و با استفاده از شبکههای اجتماعی، موجی از روایتهای ساختگی، آمار جعلی و تصویرسازیهای گمراهکننده را بهراه انداختهاند.»
حامد عبیدی، رئیس سازمان حمایت از رسانههای افغانستان، نیز در یک کلیپ ویدیویی که در نشست نمایش داده شد، گفت که خبرنگاران افغانستان با تهدید بازداشت، اخراج اجباری و بلاتکلیفی در پروندههای پناهندگی روبهرو هستند.
او هشدار داد:«برخی رسانههای تبعیدی افغانستان که تنها منابع قابل اعتماد برای گزارش واقعیتهای سانسورشده داخل کشور هستند، با کمبود شدید مالی و خطر تعطیلی مواجهاند.»
برگزاری سومین نشست بینالمللی آزادی بیان در حالی صورت میگیرد که گزارشهای متعدد بینالمللی، از جمله گزارشهای دیدبان حقوق بشر، نشان میدهد طالبان با سانسور گسترده، نظارت شدید و مجازات خبرنگاران، فضای رسانهای افغانستان را بهشدت محدود کردهاند. از ممنوعیت نشر تصویر «زندهجان» در چندین ولایت تا کنترل محتوای رسانهها، همگی بخشی از محدودیتهایی است که بهگفته نهادهای حقوق بشری، «هر صدای منتقد را خاموش کرده است».
این نشست بار دیگر تأکید کرد که وضعیت آزادی بیان در افغانستان در یکی از بحرانیترین دورههای خود قرار دارد و جامعه رسانهای کشور بیش از هر زمان دیگر نیازمند حمایتهای جهانی است.
