امروز (یکشنبه، ۱۱ عقرب) برابر با روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم در برابر خبرنگاران است. انتونیو گوترش، دبیر کل ملل متحد، خواستار دفاع از آزادی رسانهها شده و افزوده است که اگر خبرنگاران ساکت شوند، همه صدای خود را از دست خواهند داد.
از سویی هم، آمارهای سازمان حمایت از خبرنگاران نشان میدهند که در چهار سال حاکمیت طالبان، ۵۳۹ مورد خشونت در برابر خبرنگاران در افغانستان ثبت شده است.
در همین حال دبیر کل ملل متحد، مصونیت از مجازات را بی عدالتی و حمله به آزادی مطبوعات گفته است. انتونیو گوترش میگوید که در سطح جهان، از هر ۱۰ مورد قتل خبرنگاران ۹ مورد بدون پاسخ مانده است. او از همه کشورها خواسته از خبرنگاران دفاع و حمایت کنند.
در بیانیه آقای گوترش آمده است: «وقتی خبرنگاران ساکت میشوند، همه ما صدای خود را از دست میدهیم. بیایید با هم بایستیم تا از آزادی مطبوعات دفاع کنیم، پاسخگویی را مطالبه کنیم و اطمینان حاصل کنیم کسانی که حقیقت را به قدرت میگویند، بتوانند بدون ترس این کار را انجام دهند.»
اما در افغانستان خبرنگاران در چه وضعیتی به سر میبرند؟
هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) در واپسین گزارش خود از افزایش محدودیتها بر دسترسی مردم افغانستان به اطلاعات نگرانی کرده و گفته است که این مسئله سبب شده که بحثهای عمومی در باره موضوعات مختلف صورت نگیرد.
در این گزارش از ماده هفدهم قانون امر به معروف که در آن پخش تصویر زندهجان منع شده، انتقاد شده است. برخی از پژوهشگران میگویند که طالبان خود مرتکب «جرم» در برابر رسانهها و خبرنگاران میشوند.
بر بنیاد گزارش سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان، در چهار سال حاکمیت طالبان ۵۳۹ مورد خشونت در برابر خبرنگاران در افغانستان ثبت شده است. خشونتهای همچون «لتوکوب، تهدید، بازداشت و ارعاب». در تازهترین مورد، روز گذشته (شنبه، ۱۰ عقرب) سید راشد کاشفی که از سوی استخبارات طالبان بازداشت شده بود، پس از شش ماه و ۱۸ روز، از زندان آزاد شد.
آقای کاشفی در ماه حمل از در نزدیکی خانهاش بازداشت شده بود. پیش از این نیز در سال ۱۴۰۰ طالبان او را بازداشت و لتوکوب کرده بودند.
از سویی هم، هماکنون دستکم هفت خبرنگار در زندان طالبان هستند. طالبان برخی از آنها را به اتهام همکاری با رسانههای خارجی و فعالیت خلاف قواعد طالبان بازداشت کردهاند. ویدیوهایی هم که اعتراف اجباری خوانده شدهاند، از این خبرنگاران پخش شدهاند.
نهاد گزارشگران بدون مرز در واپسین گزارش خود گفته است که طالبان پس از رسیدن به قدرت در افغانستان سانسور شدیدی را بر رسانهها اعمال کرده و مانع فعالیت رسانهها و خبرنگاران، بهویژه زنان خبرنگار شده است.
بر بنیاد آمارهای این سازمان تنها در سال ۲۰۲۴ میلادی، دوازده رسانه بسته شدهاند.
بر بنیاد نظرسنجی سال ۲۰۲۴ سازمان خبرنگاران بدون مرز، افغانستان زیر حاکمیت طالبان در میان ۱۸۰ کشور جهان در رده ۱۷۸ قرار گرفته است، که نشاندهنده سقوط شدید آزادی رسانهها در این کشور است.
