افغانستان

خبررسانی مبهم و محدود طالبان در درگیری با پاکستان

عکس از درگیری مرزی طالبان با نیروهای پاکستانی. آرشیف

درگیری‌های هشت‌روزه میان نیروهای پاکستانی و طالبان، افزون بر تلفات و پیامدهای امنیتی، از نظر اطلاع‌رسانی نیز با ابهام، تناقض و محدودیت‌های تازه همراه بود.

در طول این هشت روز، مردم مناطق مرزی و کابل در جست‌وجوی اطلاعات دقیق بودند، اما روایت‌های رسمی طالبان در چند مورد با گزارش‌های مستقل تفاوت داشت.

در نخستین مورد، سخنگوی طالبان بدون ارائه جزئیات روشن گفت صدای انفجار در کابل ناشی از «حمله صوتی» بوده، در حالی‌که منابع محلی از انفجارهای شدید و نظارت گسترده طالبان بر محل خبر دادند.
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، ۱۹ میزان گفت: «صدای که در شهر کابل دو شب قبل شنیده شد، تحقیقات انجام شد، در زمین کدام حادثه انجام نشده است.»

در مورد دوم، در حالی‌که منابع مستقل تأیید کردند دو نقطه در حوزه پانزدهم کابل هدف حمله هوایی قرار گرفته است، مجاهد مدعی شد که «یک تانکر تیل انفجار کرده» و جای تشویش نیست.
اما بیمارستان ایمرجنسی از مرگ دست‌کم پنج غیرنظامی و زخمی شدن بیش از ۳۵ تن خبر داد.

مجاهد ۲۳ میزان: «در مربوطات شهر کابل یک تانکر تیل انفجار کرده که به علت آن آتش‌سوزی به میان آمده، کسی تشویش نکند.»

در مورد سوم، پس از انتقادهای داخلی از طالبان، بیانیه رسمی آنان درباره آتش‌بس با پاکستان ویرایش شد.
منابع آگاه به آمو گفته‌اند طالبان به رسانه‌های داخلی دستور دادند به‌جای «حکومت پاکستان» بنویسند «رژیم نظامی پاکستان»، در حالی‌که خود مجاهد در بیانیه‌اش از واژه «حکومت پاکستان» استفاده کرده بود.> مجاهد، ۲۷ میزان: «موضع‌گیری در مورد توافق اعلامیه مشترک نیست… موضع همیشگی امارت اسلامی(طالبان)این است که اجازه فعالیت از خاک افغانستان در برابر کشورهای دیگر را نمی‌دهد.»

از سوی دیگر، طالبان برای بیش از یک روز پخش رادیو و تلویزیون شمشاد را بدون توضیح رسمی متوقف کردند.

بصیر احمد دانش‌یار، روزنامه‌نگار، در گفت‌وگو با آمو گفت: «وقتی تجاوز پاکستان بر افغانستان اتفاق افتاد، متاسفانه از سوی مسوولان رسانه‌ای طالبان برخی اطلاعات نادرست نشر شد. هم‌چنان به برخی رسانه‌های تصویری محدودیت وضع شد که می‌تواند از ابزارهای فشار و سانسور تلقی شود.»

در این میان، تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد خبرنگاران رسانه‌های دولتی زیر اداره طالبان بدون تجهیزات ایمنی در خط نبرد حضور یافته‌اند.
منابع آگاه می‌گویند طالبان چندین بار خبرنگاران تلویزیون ملی را برای پوشش جنگ به مناطق درگیری برده‌اند که در نتیجه دو خبرنگار کشته و یک تن زخمی شده است.
قربانیان شامل:
جان باختگان: عبدالغفور عابد، عبدالظاهر صافی؛
زخمی: تواب آرمان

مرتضی صفا، خبرنگار، می‌گوید: «فرستادن خبرنگاران به خط نبرد بدون تجهیزات ایمنی بسیار نگران‌کننده است. طالبان از آنان به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده می‌کنند و این نقض آشکار اصول حرفه‌ای و حقوق انسانی خبرنگاران است.»

اکنون به باور نهادهای رسانه‌ای، طالبان دسترسی به اطلاعات و خبرهای دست‌اول را در کشوری محدود کرده‌اند که هر گوشه‌اش روایت ناگفته‌ای دارد — از سیاست و اقتصاد تا فرهنگ و امنیت.