امروز، پانزدهم سپتامبر، برابر با روز جهانی مردمسالاری است. دبیرکل سازمان ملل متحد میگوید مردمسالاری تنها زمانی شکوفا میشود که مشارکت همگانی تضمین و حقوق بشر رعایت شود.
آنتونیو گوترش، دبیر کل ملل متحد، تأکید کرده است:«مردمسالاری با اراده مردم قدرت میگیرد؛ با صدای آنان، انتخابهایشان و مشارکتشان. مردمسالاری زمانی شکوفا میشود که حقوق بشر و آزادیهای بنیادین همه، بهویژه آسیبپذیرترینها، پاس داشته شود.»
در بسیاری از کشورها این روز فرصتی برای بزرگداشت از دستاوردهای مردمسالاری است؛ اما در افغانستان مردمسالاری عملاً وجود ندارد و طالبان بر اجرای نظام خودشان تأکید دارند.
برخی از شهروندان، بهویژه زنان، میگویند که پس از آمدن طالبان، زنان در مدیریت و تصمیمگیریها سهمی ندارند و از حق تحصیل و کار محروم شدهاند.
یکی از دختران محروم از آموزش و کار گفت طالبان حقوق بنیادی زنان و دختران را نقض کردهاند. به باور این شهروندان، در نظام طالبانی زنان و دختران از حقوق خود محروم هستند و مشارکت سیاسی نیز در افغانستان وجود ندارد.
یک باشنده کابل گفت: «در افغانستان فعلی مردمسالاری و عدالت اجتماعی به کلی وجود ندارد. به مردم گفته میشود قوانین بر اساس شریعت و اسلام است، اما از دیدگاه اسلام مردم حق تعیین سرنوشت خود را دارند و از آزادیهای فردی و اجتماعی زیادی برخوردار هستند. در حال حاضر ما از تمام حقوقی که اسلام برای ما داده محروم هستیم و زندگی برای ما دشوار شده است.»
شماری از آگاهان سیاسی باور دارند که با روی کار آمدن طالبان و محدود شدن مشارکت مردم در امور سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، مسیر توسعه مختل شده و افغانستان دوباره به یک جامعه بسته و منزوی تبدیل شده است.
سردار محمد رحیمی، استاد دانشگاه، گفت:«با روی کار آمدن طالبان و مسدود کردن درهای حق که از اصول و مبانی دموکراسی است برای مشارکت مردم در پروسههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، عملاً مسیر توسعه مختل شده و افغانستان دوباره به یک جامعه بسته و منزوی تبدیل شده است. طبیعی است در این حالت آینده افغانستان در واقع به سمت ثبات و توسعه نخواهد بود.»
گزارشهای سازمان ملل متحد نشان میدهند که در بیش از چهار سال گذشته، شهروندان افغانستان، بهویژه زنان و دختران، با نقض گسترده حقوق خود روبهرو بوده و بسیاری از آنان از آموزش و کار محروم ماندهاند.
پس از سقوط دور نخست حاکمیت طالبان و تصویب قانون اساسی جدید، مردم افغانستان از حق رأی، مشارکت سیاسی و آزادیهای مدنی برخوردار شدند. اما با بازگشت طالبان در سال ۱۴۰۰، این دستاوردها از میان رفتند؛ نه تنها انتخابات آزاد و مشارکت سیاسی مردم وجود ندارد، بلکه آزادی بیان نیز محدود شده است.
