محمد حنیف اتمر، آخرین وزیر امور خارجه دولت جمهوری پیشین افغانستان، میگوید ایالات متحده و طالبان بهگونهای عمدی سه تعهد کلیدی توافقنامه دوحه را نادیده گرفتند و این اقدام به سقوط فاجعهبار نظام جمهوری انجامید.
اتمر که در یک نشست مجازی «سازمان آوارهگان جهانی» سخن میگفت، تاکید کرد از چهار تعهد دوطرف در توافقنامه دوحه، تنها خروج نیروهای خارجی اجرا شد و سه تعهد دیگر ـ شامل مبارزه با هراسافکنی، آغاز مذاکرات صلح بینالافغانی و ایجاد دولت اسلامی جدید همراه با آتشبس دائمی ـ هرگز عملی نشد. او افزود: «دو طرف توافق عمداً تعهدات الزامآور خود را نادیده گرفتند و سقوط جمهوری، فاجعهای ساختهٔ بشر بود که میشد از آن جلوگیری کرد.»
به گفته اتمر، پیامدهای این سقوط تنها به افغانستان محدود نمانده و تهدیدهای امنیتی فراتر از مرزهای کشور ایجاد کرده است.
او همچنین رهبران سیاسی و مقامهای دولت پیشین را متهم کرد که به دلیل منافع شخصی، تفرقه و فساد، به مردم افغانستان خیانت کردهاند: «آنها عامل اصلی سقوط جمهوری بودند. اکنون زمان آن رسیده که رهبران سیاسی و دولتی افغانستان در یک روند شفاف پاسخگو شوند. من شخصاً آمادهام داوطلبانه در این روند شرکت کنم.»
در این نشست، میثم نظری، مسئول روابط خارجی جبهه مقاومت ملی افغانستان، نیز گفت طالبان پس از چهار سال حاکمیت همچنان هیچ ارادهای برای تشکیل دولت فراگیر بر اساس خواست مردم ندارند و اختلافات داخلی این گروه، شکافهای سیاسی را عمیقتر کرده است.
همچنین شکریه بارکزی، سفیر پیشین افغانستان در ناروی، با اشاره به نقض گسترده حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان، گفت:«زنان صرفاً به دلیل حضور در خیابان یا شرکت در تظاهرات مسالمتآمیز، به شکل غیرقانونی بازداشت، شکنجه و حتی مورد تجاوز قرار گرفتهاند، تنها به این دلیل که خواستار ابتداییترین حقوق خود بودهاند.»
اتمر در بخش دیگری از سخنانش هشدار داد که اخراج گسترده مهاجران افغانستان از ایران و پاکستان، خطر بیثباتی در منطقه را افزایش داده و زنان را در یک نظام سرکوبگر قرار میدهد. او افزود که این روند، نسل جوان را در معرض جذب مدارس طالبان قرار خواهد داد.
