اسوشیتدپرس گزارش داده است که با گذشت سه سال از ممنوعیت آموزش متوسطه و عالی برای دختران در افغانستان از سوی طالبان، بسیاری از دختران نوجوان که از دسترسی به آموزش رسمی محروم ماندهاند، اکنون به مدرسههای مذهبی روی آوردهاند؛ نهادهایی که درهای خود را به روی آنان باز گذاشتهاند.
ناهیده، دختر ۱۳ سالهای که هر روز پس از پایان مدرسه ابتدایی در قبرستانی در کابل کار میکند، از رویای پزشک شدن میگوید؛ رویایی که به باور خودش، حالا دیگر دستنیافتنی شده است. او تصمیم دارد در سال تحصیلی آینده به یک مدرسه دینی بپیوندد.
ناهیده با ناامیدی به اسوشیتدپرس میگوید: «ترجیح میدهم به مدرسه بروم، اما نمیتوانم، بنابراین به مدرسه مذهبی میروم.»
طبق این گزارش طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، در اقدامی کمسابقه، تنها کشور جهان شدند که بهطور رسمی دختران را از آموزش متوسطه و عالی منع کردهاند. در غیاب هرگونه گزینه آموزشی رسمی، مدرسههای دینی بهتنها پناهگاه آموزشی برای هزاران دختر افغانستان تبدیل شدهاند.
زاهدالرحمن صاحبی، مدیر مرکز علوم اسلامی «تسنیم نصرت» در کابل، به اسوشیتدپرس میگوید: «از آنجایی که مدارس به روی دختران بسته است، آنها این را بهعنوان فرصتی برای یادگیری میبینند.»
این مرکز حدود ۴۰۰ دانشآموز دارد که ۹۰ درصد آنان زنانی از سنین سه تا ۶۰ سال هستند. آنان قرآن، فقه اسلامی، احادیث و زبان عربی میآموزند.
او میافزاید که پیش از تعطیلی مکاتب رسمی نیز مدارس مذهبی محبوب بودند، اما اکنون شمار متقاضیان بهطرز چشمگیری افزایش یافته است.
در حال حاضر آمار دقیقی از شمار دخترانی که به مدرسههای دینی روی آوردهاند، وجود ندارد. اما کرامتالله آخوندزاده، معاون وزارت معارف طالبان، در سپتمبر گذشته اعلام کرده بود که تنها در سال گذشته، بیش از یک میلیون دانشآموز جدید در مدرسههای مذهبی ثبتنام کردهاند. او گفت که شمار کل دانشآموزان در این نهادها به بیش از سه میلیون تن رسیده است.
برخی از دختران هنوز امید دارند که با نشان دادن التزام دینی خود، در آینده بتوانند به تحصیل رسمی ادامه دهند. فائزه، دختری ۲۵ ساله که در یکی از این مدرسههای دینی درس میخواند، میگوید اگرچه رویای پزشک شدنش فعلاً متوقف شده، اما همچنان امیدوار است که خانوادهاش، پس از دیدن تعهد او به دین، اجازه ادامه تحصیل رسمی را بدهند.
در همین حال، زاهدالرحمن صاحبی نیز تأکید میکند که علوم مدرن و دینی باید در کنار هم آموخته شوند. او گفت: «اسلام توصیه میکند که هم علوم دینی و هم علوم مدرن یاد گرفته شوند. هر دو ضروری هستند.»
ممنوعیت آموزش دختران حتی در میان برخی مقامات طالبان نیز مناقشهبرانگیز است.
شیرعباس ستانکزی، معاون پیشین وزارت خارجه طالبان، در یک سخنرانی عمومی در جنوری سال جاری گفت که برای جلوگیری از تحصیل دختران «هیچ توجیهی» وجود ندارد. او اکنون در مرخصی اجباری بهسر میبرد و گمان میرود کشور را ترک کرده باشد.
کاترین راسل، رئیس اجرایی یونیسف، پیشتر هشدار داده بود که اگر این ممنوعیت تا سال ۲۰۳۰ ادامه یابد، بیش از ۴ میلیون دختر از حق آموزش فراتر از ابتدایی محروم خواهند شد.
او در بیانیهای گفته بود: «این ممنوعیت تأثیر فاجعهباری بر آینده افغانستان، اقتصاد و نظام بهداشتی کشور خواهد گذاشت.»
اسوشیتدپرس در این گزارش افزوده است برای بخشی از جامعه محافظهکار افغانستان، تربیت دینی بر همه چیز اولویت دارد. ملا محمد جان مختار، مدیر یک مدرسه دینی در شمال کابل، میگوید: «آموزش قرآن، اساس همه علوم دیگر است؛ چه پزشکی، چه مهندسی و چه سایر رشتهها.»
او همچنین بر نیاز به گسترش مدارس دینی برای دختران تأکید دارد و میگوید: «وقتی زنان از احکام دینی آگاه باشند، بهتر میتوانند حقوق همسر، خانواده و جامعه را درک کنند.»
