عصمت الله ایرگاشف، نماینده ویژه ازبیکستان در امور افغانستان میگوید که افغانستان حق دارد از دریای آمو استفاده کند.
پیش از این شوکت میرضیایف، رئیس جمهور ازبیکستان در ماه سنبله سال ۱۴۰۲ هجری خورشیدی، از ساخت کانال قوش تیپه نگرانی کرد و گفت ساخت این کانال در افغانستان تعادل آب در آسیای میانه را تغییر میدهد.
اما با گذشت یک سال اکنون عصمت الله ایرگاشف میگوید که برای استفاده از آب دریای آمو باید سهمیه در نظر گرفته شود.
آقای ایرگاشف گفته است: «مردم افغانستان نیز حق دارند از آب رودخانه آمو دریا استفاده کنند. هیچ مشکلی بین ما وجود ندارد. سوال این است که کدام کشور چقدر استفاده خواهد کرد و همچنین سهمیه استفاده از آن با در نظر گرفتن کم عمق شدن رودخانه مد نظر باشد.»
پیشبرد کار پروژه کانال قوش تیپه که از زمان جمهوریت به عهده شرکت انکشاف ملی بود، طالبان در ماه دلو سال ۱۴۰۲ هجری خورشیدی این شرکت را به شرکت های دولتی مدغم کرد و پس از آن کار این پروژه بزرگ ناروشن باقی ماند.
به تازگی آژانس خبری اکی پرس که بیشتر خبرهای آسیای میانه را پوشش می دهد، از زبان نماینده ویژه ازبیکستان در امور افغانستان نوشته است که برای گفتگو در باره کانال قوش تیپه کمیسیون مشترک میان افغانستان و ازبیکستان ایجاد شده است.
برخی از شهروندان کشور نگران معامله طالبان با کشورهای آسیای میانه در باره پروژه کانال قوش تیپه هستند.
کار کانال قوش تیپه در دوره حکومت محمد اشرف غنی، بی سر و صدا آغاز شد اما پیش از آنکه کار کانال تکمیل شود، طالبان قدرت را به دست گرفتند.
کانال قوشتپه ۲۸۵ کیلومتر درازی و ۸.۵ متر پهنا دارد که در یک ثانیه ۶۶۸.۴ متر مکعب آب را انتقال میدهد.
کانال قوش تیپه
درازی: ۲۸۵ کیلو متر
پهنا:۸.۵ متر
ظرفیت انتقال آب:۶۶۸.۴ متر مکعب در ثانیه است.
برخی از مهندسان و کارشناسان اقتصادی میگویند که طرح کانال قوش تیپه در سال ۱۳۵۵ هجری خورشیدی و در زمان داوودخان ریخته شد و انتظار میرفت تا سال ۱۳۶۱ به پایان رسد. اما کودتای هفت ثور مانع تطبیق این پروژه شد.
اما برای بار دوم، در بیست و یکم قوس سال ۱۳۹۷ هجری خورشیدی، قرارداد مطالعات امکان سنجی کانال قوش تیپه با شرکت امریکایی «ایآیسیاوام» به امضا رسید و این شرکت در درازای یک سال ماموریت این کار را به عهده گرفت.
هزینه این پروژه که از سوی اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده پرداخت میشد، سه میلیون و ۶۰۰ هزار دالر بود.
این کانال از ولسوالی دولت آباد بلخ آغاز و پس از گذشتن از ولسوالی آقچه شبرغان به ولسوالی اندخوی فاریاب ختم میشود.
