سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارش تازهاش افغانستان را «کانون جهانی تبعید خبرنگاران» خوانده و گفته است که از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، دستکم ۶۷۷ خبرنگار افغانستان به دلیل تهدید، بازداشت یا خطر مرگ ناچار به ترک کشور شان شدهاند.
بر بنیاد این گزارش، این رقم نزدیک به نیمی از مجموع ۱۴۶۸ خبرنگاری را تشکیل میدهد که گزارشگران بدون مرز در این مدت پس از فرار از کشورهای خود از آنان پشتیبانی کرده است.
این خبرنگاران اکنون در ۲۸ کشور پراکندهاند و به گفته گزارشگران بدون مرز، افغانستان به «کانون جهانی تبعید خبرنگاران» تبدیل شده است.
در این گزارش آمده است که هیچ کشور دیگری به اندازه افغانستان گواه خروج خبرنگاران نبوده است. بر بنیاد آمار این نهاد، در همین مدت ۱۶۰ خبرنگار روس و ۱۰۱ خبرنگار میانماری از حمایت این سازمان برخوردار شدهاند.
گزارشگران بدون مرز میگوید این آمار نشاندهنده فروپاشی گسترده رسانههای مستقل در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱ است.
به گفته این نهاد، بزرگترین موج خروج خبرنگاران در سال ۲۰۲۲ رخ داد؛ زمانی که ۱۸۳ خبرنگار کشور را ترک کردند. با این حال، روند خروج خبرنگاران ادامه یافته و تنها در سال ۲۰۲۵ نیز ۸۲ خبرنگار دیگر مجبور به ترک افغانستان شدهاند.
این سازمان میگوید طالبان پس از بازگشت به قدرت، محدودیتهای گستردهای بر فعالیت رسانهها اعمال کردهاند، پوشش انتقادی را محدود ساخته و کنترل بیشتری بر رسانهها برقرار کردهاند.
بر اساس این گزارش، خبرنگاران در افغانستان با بازداشت، بازجویی و فشارهای مختلف مواجه بودهاند و در سالهای اخیر ممنوعیت نشر تصاویر موجودات زنده در چندین ولایت نیز بر محدودیتهای رسانهای افزوده شده است؛ اقدامی که بهویژه بر تلویزیونها و خبرنگاری تصویری تأثیر گذاشته است.
گزارش همچنین میافزاید که صدها رسانه از سال ۲۰۲۱ تاکنون فعالیت خود را متوقف کردهاند و هزاران خبرنگار شغل خود را از دست دادهاند. زنان خبرنگار نیز بیش از دیگران از محدودیتهای طالبان بر آموزش، کار و حضور اجتماعی آسیب دیدهاند.
با این حال، به گفته گزارشگران بدون مرز، تبعید برای بسیاری از خبرنگاران افغانستان به معنای امنیت نبوده است.
این سازمان هشدار داده که خبرنگاران اهل افغانستان در خارج از کشور با خطر اخراج، مشکلات اقامتی و دشواریهای اقتصادی روبهرو هستند.
در بخشی از گزارش به پاکستان اشاره شده است؛ کشوری که از سال ۲۰۲۳ روند اخراج مهاجران افغانستان را آغاز کرد. به گفته گزارشگران بدون مرز، از آن زمان تاکنون دستکم ۵۰ خبرنگار بهطور اجباری از پاکستان به افغانستان بازگردانده شدهاند.
این نهاد میگوید تمدید اقامت خبرنگاران افغانستان در پاکستان بهندرت انجام میشود و بسیاری از آنان بدون مدارک قانونی در معرض بازداشت یا اخراج قرار دارند.
گزارشگران بدون مرز همچنین میگوید شمار کشورهایی که خبرنگاران از آنها ناچار به فرار شدهاند، طی پنج سال گذشته دو برابر شده و از ۱۹ کشور در سال ۲۰۲۱ به ۴۰ کشور در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
این نهاد از دولتها خواسته است با صدور ویزاهای اضطراری، فراهم کردن برنامههای اقامت درازمدت و جلوگیری از بازگرداندن اجباری، حمایت بیشتری از خبرنگاران در تبعید انجام دهند.
گزارش در پایان هشدار میدهد که بدون چنین حمایتهایی، بسیاری از خبرنگارانی که از آزار و تعقیب در کشورهای خود گریختهاند، ممکن است در خارج از کشور نیز با چرخه تازهای از ناامنی و بیسرنوشتی روبهرو شوند.
به گفته گزارشگران بدون مرز، برای بسیاری از خبرنگاران افغانستان، گزینهها هر روز محدودتر میشود: «ناپدید شدن از صحنه رسانهای، تبعید یا خطر بازداشت.»
