رهبر طالبان قانون تازهای را زیر نام «قانون حفظ آثار جهادی» توشیح کرده است که در آن به ثبت روایتهای حملههای انتحاری و دیگر حملههای طالبان و نمایش تجهیزات جنگی آنان بهشمول بمبهای بشکهای در موزیمها تأکید شده است.
این قانون در دو فصل و ۱۴ ماده تنظیم شده و برای تطبیق آن «ریاست عمومی حفظ آثار جهادی» در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان ایجاد شده است.
بر اساس این قانون، این ریاست مسئول گردآوری، ثبت، آرشیف و نشر آنچه طالبان «آثار مادی و معنوی جهاد» میخوانند، خواهد بود. در تعریف این آثار، تجهیزات نظامی، سلاحها، وسایط جنگی، مراکز جهادی، اسناد، نامهها و همچنین خاطرات، روایتهای شفاهی، اشعار، سرودها و داستانهای مرتبط با جنگ طالبان گنجانده شده است.
در یکی از مواد این قانون آمده است که روایت حملههای انتحاری، عملیاتهای جنگی و رویدادهای مرتبط با جنگ بیستساله طالبان باید ثبت و مستندسازی شود. همچنین این گروه نهادهای مربوطه را مکلف کرده است آنچه را «جنایات و مظالم دشمن» میخواند نیز جمعآوری و ثبت کنند.
این قانون همچنین بر ایجاد موزیمها و نمایشگاههای ویژه آثار جهادی تأکید دارد. بر بنیاد آن، تانکها، هلیکوپترها، توپها، وسایط جنگی و سایر تجهیزات باقیمانده از جنگ باید بهعنوان نمونه در موزیمها نگهداری و به نمایش گذاشته شوند. در مواردی که تجهیزات اصلی موجود نباشد، طالبان اجازه دادهاند نمونههایی از آنها ساخته و به نمایش گذاشته شود.
در بخش دیگری از قانون آمده است که وسایل مورد استفاده در جنگ، از جمله «سلاحهای سبک و سنگین، ماینها، بمبهای بشکهای، موشکها، تلههای انفجاری، ریموتکنترولها» و دیگر ابزارهای جنگی نیز باید ثبت و مستندسازی شوند.
با این حال، قانون تصریح میکند که در ثبت و نشر آثار جهادی، استفاده از تصاویر انسانها مجاز نیست و آثار معنوی باید تنها به شکل متن و صدا حفظ شوند.
نشر این قانون در حالی صورت میگیرد که طالبان پس از بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، قانون اساسی جمهوری پیشین را کنار گذاشتند و بخش بزرگی از ساختارهای حقوقی و اداری نظام سابق را لغو کردند. طالبان در نزدیک به چهار سال گذشته تلاش کردهاند روایت رسمی خود از جنگ دو دههای افغانستان را در عرصههای آموزشی، فرهنگی و رسانهای نهادینه کنند.
جنگ بیستساله میان طالبان، حکومت پیشین افغانستان و نیروهای بینالمللی یکی از خونینترین دورههای تاریخ معاصر کشور به شمار میرود. بر اساس آمار هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۱ بیش از ۱۱۱ هزار غیرنظامی در افغانستان کشته یا زخمی شدند.
در گزارش نهایی یوناما درباره سال ۲۰۲۰ آمده بود که طالبان مسئول حدود ۴۵ درصد از تلفات غیرنظامیان ثبتشده در آن سال شناخته شده بودند.
یوناما در گزارشهای سالانه خود بارها طالبان را مسئول بخش بزرگی از تلفات غیرنظامیان، از جمله در حملههای انتحاری، بمبگذاریها و حملههای هدفمند دانسته بود. تنها در فاصله سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۱، هزاران غیرنظامی در حملههای انتحاری و انفجارهای مرتبط با طالبان جان باختند یا زخمی شدند.
در سالهای اخیر طالبان در شماری از ولایتها، از جمله کابل، قندهار و کاپیسا، نمایشگاههایی را زیر عنوان «آثار جهادی» برگزار کردهاند. در برخی از این نمایشگاهها جلیقههای انتحاری، ماینهای دستساز، بشکههای انفجاری، سلاحها و تجهیزات مورد استفاده در دوران جنگ نیز به نمایش گذاشته شده است.
منتقدان میگویند قانون تازه طالبان بیش از آنکه بر ثبت همهجانبه تاریخ جنگهای افغانستان تمرکز داشته باشد، بر حفظ و ترویج روایت آنان از جنگ بیستساله متمرکز است؛ جنگی که علاوه بر طالبان، میلیونها شهروند افغانستان، قربانیان غیرنظامی، نیروهای امنیتی پیشین و دیگر طرفهای درگیر نیز بخشی از آن بودهاند.
