اندریکا راتواته، معاون پیشین نماینده ویژه ملل متحد در افغانستان و هماهنگکننده پیشین این سازمان که ماموریتش در کشور به تازگی پایان یافته، گفته است که یکی از «شدیدترین و پیچیدهترین» بحرانهای حفاظتی جهان در افغانستان در حال رخ دادن است.
او در مقالهای در نشریه موسوم به «کرونیکل» ملل متحد گفته است که در این میان «نظامی از محدودیتهای مبتنی بر جنسیت» طالبان که دسترسی زنان و دختران را به آموزش، اشتغال، مشارکت عمومی و خدمات اساسی به شدت محدود کرده، وضعیت بحرانی کشور را تشدید کرده است.
به گفته او، این محدودیتها توان تابآوری نیمی از جمعیت کشور را تضعیف کرده و بهطور جدی ظرفیت بازیگران بشردوستانه را برای ارائه کمکهای اصولی و فراگیر محدود ساخته است.
در مقاله او آمده است: «ممنوعیت آموزش متوسطه و عالی برای دختران، منع اشتغال زنان در بخشهای کلیدی و محدودیتهای مستمر بر کارکنان زن در حوزه کمکهای بشردوستانه، همگی به افزایش خطرات حفاظتی انجامیدهاند. در چنین محیط شکنندهای، تنشهای ژئوپولیتیکی و بیثباتی منطقهای نیز فشار مضاعفی وارد میکنند.»
از طرفی هم اندریکا راتوانه افزوده است که همزمان با این افغانستان یکی از بزرگترین موجهای بازگشت مهاجران در تاریخ معاصر خود را تجربه میکند که طی دو سال گذشته، حدود ۵ میلیون تن از کشورهای همسایه بازگشتهاند که معادل افزایش تقریباً ۱۰ درصدی جمعیت کشور است.
او افزوده که تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی، ۲.۸ میلیون شهروندان افغانستان بازگشتهاند که بالاترین رقم سالانه در سالهای اخیر به شمار میرود.
به گفته این مقام پیشین ملل متحد، بسیاری از آنان تحت فشار و اجبار، بدون مدارک، دارایی یا شبکههای حمایتی وارد کشور شدهاند؛ امری که فشار بر خدمات از پیش فرسوده، بهویژه در ولایتهای مرزی و مراکز عمده شهری را افزایش داده است.
با این حال هماهنگکننده امور بشردوستانه پیشین ملل متحد در افغانستان میافزاید که در عین حال افغانستان همچنین با مجموعهای از بلایای مرتبط با اقلیم مواجه است. سالها خشکسالی منابع آب زیرزمینی را به تحلیل برده، کشتزارها را نابود کرده و نظامهای کشاورزی را تضعیف کرده است؛ در حالی که سیلابها، رانش زمین و زمینلرزههای مکرر همچنان خانهها، معیشت مردم و زیرساختهای حیاتی را ویران میکنند.
به گفته او، این شوکهای محیطزیستی با شکنندگیهای اجتماعی-اقتصادی در هم تنیدهاند و بیش از ۷۰ درصد خانوارها از کمبود مصرف غذایی کافی گزارش دادهاند و بسیاری برای بقا به راهبردهای بحرانی همچون فروش داراییهای مولد، ازدواج زودهنگام یا کاهش دسترسی به خدمات سلامت و آموزش متوسل میشوند.
در این مقاله گفته شده است که در مجموع، این عوامل، بحرانی چندلایه در حوزه حفاظت ایجاد کردهاند که میلیونها تن را در معرض محرومیت شدید قرار میدهد.
اندریکا راتواته تاکید کرده با وجود آنکه جامعه بشردوستانه همچنان به ارائه حمایتهای نجاتبخش ادامه میدهند و تنها در سال ۲۰۲۵ میلاد به بیش از ۱۷ میلیون تن کمک رساندهاند؛ اما گستره نیازها از منابع موجود فراتر رفته و ماهیت بههمپیوسته بحران مستلزم رویکردی راهبردی و چندساله است که پاسخ بشردوستانه را با تقویت خدمات اساسی و افزایش تابآوری تلفیق کند.
این در حالی است که ماموریت او به تازگی در افغانستان پایان یافته است. آقای راتواته از سال ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ میلادی همچون معاون یوناما در امور هماهنگی کمکهای بشردوستانه در افغانستان فعالیت کرده است.
سازمان ملل متحد روز گذشته گفت که برونو ژرژ لمرکی، مقام فرانسوی این نهاد، بهعنوان معاون نماینده ویژه ملل متحد در افغانستان و هماهنگکننده امور بشردوستانه جدید این سازمان گماشته شده است.
به گفته این نهاد، آقای لمرکی در چارچوب هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان فعالیت خواهد کرد و همزمان مسئولیتهای هماهنگکننده مقیم و هماهنگکننده امور بشردوستانه را نیز بر عهده خواهد داشت. او جانشین اندریکا راتواته شده است که پیشتر این سمت را بر عهده داشت.
سازمان ملل متحد گفته است که آقای لمرکی بیش از سه دهه تجربه در حوزههای بشردوستانه و توسعه دارد. او از سال ۲۰۲۲ میلادی بهعنوان معاون نماینده ویژه دبیرکل در مأموریت حافظ صلح سازمان ملل در جمهوری دموکراتیک کنگو فعالیت کرده و در آنجا مسئولیتهای هماهنگکننده مقیم و بشردوستانه را نیز بر عهده داشته است.
