هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در فرمانی که به تازگی از سوی وزارت عدلیه اداره طالبان به نشر رسیده، دستور داده است تا آنچه او «اصطلاحات بیگانه» در اسناد اداری و اصولی خوانده، باید تحت نظر یک هیئت تغییر داده شوند.
در این فرمان هرچند در مورد این واژهها و اصطلاحات وضاحت داده نشده؛ اما رهبر طالبان دستور داده که باید هیئتی متشکل از وزارت عدلیه، تحصیلات عالی، معارف، اطلاعات و فرهنگ، و ریاستهای عمومی اکادمی علوم و اداره امور در این خصوص اقدام کنند.
در این فرمان چهار مادهای آمده است: « تمامی ادارههای امارتی مکلف اند، اصطلاحات اجنبی را که در ادارههای مربوطه و اسناد اصولی خویش به کار میبرند، جمعآوری کرده، بدیل مناسب آن را با دلیل ذکر کنند و جدول آن را به هیئت ارزیابی و تغییر اصطلاحات اجنبی اسناد اداری و اصولی تسلیم نمایند.»
در این فرمان اما اصطلاحات عربی به عنوان «اصطلاحات اسلامی» عنوان شده و در کنار واژگان آنچه «افغانی» عنوان شده، پذیرفته شده خوانده شده است.
این در حالی است که با برگشت حاکمیت دوباره طالبان، شماری از واژگان فارسی از روی تابلوهای برخی از دانشگاهها و کتب درسی حذف شدهاند؛ از جمله اقدام به حذف واژه «دانشگاه» از روی تابلوی سر دروازه دانشگاه بلخ و همچنین اقدام به تغییر اصطلاح زبان ازبیکی از لوحه دانشگاه جوزجان.
در یکی از موارد، دانشکده انجینیری دانشگاه تخار که زیر اداره طالبان قرار دارد؛ در یک اطلاعیه رسمی در سال گذشته، استادان و دانشجویان را از استفاده از واژگان دانشکده و دانشگاه ممنوع ساخت و اطاعت از این امر را واجب اعلام کرد.
در ماه می سال ۱۴۰۴ میلادی، وزارت تحصیلات عالی طالبان در نامهای، رسماً به استادان و کادر علمی دانشگاه کابل ابلاغ کرد تا در نوشتن آثار علمی و تالیفات خود، از کاربرد واژههای فارسی مانند دانشگاه، دانشکده، دادگاه و دادستانی خودداری کنند.
این اقدام طالبان از سوی برخی از نهادهای حقوق بشری و فرهنگیان تاکنون با واکنشهای تندی مواجه بوده و آن را مساوی به «آپارتاید زبانی» توصیف کردهاند.
