سه منبع معتبر به آمو تأیید کردهاند که پنج مقام نزدیک به وزیر صحت عامه طالبان، بهشمول نورالله درویش، رئیس اسناد و ارتباطات این وزارت، از سوی استخبارات طالبان بازداشت شدهاند. به گفته منابع، اتهام این افراد فساد اداری است.
منابع میگویند که چهار تن دیگر از افرادی که بازداشت شدهاند شامل رئیس اسناد و ارتباط، آمر دفتر ریاست اسناد و ارتباطات، سکرتر اسناد و ارتباطات و مدیر عرایض وزارت صحت عامه طالبان است.
منابع میگویند این افراد از سوی ریاست «۰۸» استخبارات طالبان بازداشت شدهاند. این ریاست جاگزین ریاست جرایم سنگین در دولت پیشین است.
منابع میافزایند که این افراد پس از یک هفته بازداشت توسط ریاست ۰۸ طالبان، به ریاست «۴۰» استخبارات سپرده شدهاند.
منابع به آمو گفتهاند ریاست استخبارات طالبان این افراد را متهم به گرفتن رشوه در برابر صدور جواز فعالیت دواخانهها وعمده فروشیها کرده است.
بر بنیاد گفتههای منابع، این افراد متهم هستند که از هر جواز فعالیت دواخانه، ۵۰۰۰ دالر امریکایی و از عمده فروشیها ۳۵۰۰ دالر رشوه میگرفتهاند.
به گفته منابع، این چهار تن به نور جلال جلالی، وزیر صحت عامه طالبان، نزدیک هستند. منابع می گویند که آقای جلالی برای یک هفته جلو بازداشت آنان را گرفته بود، اما پس از یک هفته، مولوی عماد، رئیس «۰۸» استخبارات طالبان هشدار داده بود که اگر جلو بازداشت این افراد گرفته شود، خود وزیر طالبان بازداشت خواهد شد.
اختلافات درونی طالبان
به گفته منابع، بخشی از این بازداشت به اختلافها میان حلقههای نزدیک به هبت الله آخندزاده، رهبر طالبان، و سراجالدین حقانی، وزیر داخله آنها، بر میگردد. نور جلال جلالی به شبکه حقانی نزدیک است و استخبارات به دست نزدیکان ملا هبتالله است.
نور جلال جلالی متولد سال ۱۹۶۹ در ولایت کنر است. او یکی از فارغان مدرسههای دینی است. در رژیم نخست طالبان در اواخر دهه ۹۰ میلادی معاون وزارت داخله طالبان و والی طالبان در پکتیکا بود. پس از سال ۲۰۰۱ نیز عضو کمیسیونهای نظامی طالبان و والی نامنهاد آنان در ننگرهار و پکتیا گماشته شده بود.
او در سال ۲۰۰۳ توسط نیروهای امریکایی بازداشت و تا ۲۰۰۸ در زندان بگرام بود.
وی در سال ۲۰۲۱ عضو دفتر سیاسی طالبان در قطر و یکی از اعضای هیئت مذاکرهکننده آنها بود. پس از بازگشت طالبان به قدرت در اگست ۲۰۲۱، به حیث معاون وزارت داخله طالبان گماشته شد. از سال ۲۰۲۴ تا اکنون وزیر صحت عامه طالبان است.
پیش از وی قلندر عباد از سپتمبر ۲۰۲۱ تا می ۲۰۲۴ وزیر صحت عامه طالبان بود که به دلایل نامعلوم برکنار شد.
وزارت صحت عامه
پس از بازگشت طالبان به قدرت، بخش صحت افغانستان همچنان یکی از مهمترین حوزههایی بوده که مورد حمایت جامعه جهانی قرار گرفته است. بنابر آن، وزارت صحت عامه یکی از دریافت کنندگان اصلی کمکهای جهانی بوده است.
نهادهای بینالمللی مانند سازمان جهانی صحت، یونیسف و بانک جهانی در تأمین خدمات صحی، اجرای برنامههای واکسیناسیون و حفظ فعالیت مرکزهای درمانی نقش اساسی داشتهاند. همچنین صندوق جهانی مبارزه با ایدز، سل و مالاریا در تأمین منابع مالی و واکسینها سهم مهم دارند.
بر بنیاد آمارهای موجود، از سال ۲۰۲۱ تا اوایل ۲۰۲۶، بخش صحت افغانستان حدود ۷۹۴ میلیون دالر کمکهای بشردوستانه از طریق «کلاستر صحت» دریافت کرده است؛ رقمی که بهمراتب کمتر از نیاز مجموعی حدود ۱.۷ میلیارد دالر برآورد میشود.
این کمکها بهصورت سالانه شامل ۸۱.۳ میلیون دالر در سال ۲۰۲۱، ۲۳۳ میلیون دالر در ۲۰۲۲، ۱۹۶.۸ میلیون دالر در ۲۰۲۳، حدود ۱۲۸.۵ میلیون دالر در ۲۰۲۴، ۱۲۵.۳ میلیون دالر در ۲۰۲۵ و حدود ۲۹.۲ میلیون دالر در اوایل ۲۰۲۶ بوده است.
بهطور جداگانه، بانک جهانی در چارچوب برنامه «پاسخ اضطراری صحت افغانستان» حدود ۸۴۱ میلیون دالر برای تداوم خدمات صحی اساسی اختصاص داده است و این کمکها شامل ۳۳۳ میلیون دالر در ۲۰۲۲، ۲۶۷ میلیون دالر در ۲۰۲۳ و ۲۴۱ میلیون دالر تمویل اضافی در فاصله ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ میشود. این کمکها جدا از کمکهای بشردوستانه بوده و بیشتر در قالب تمویل پروژههای درازمدت ارائه شدهاند.
افغانستان همواره با بحران دسترسی به خدمات صحی روبهرو بوده است. محدودیتهای طالبان بر آموزش دختران، به ویژه فراگیری آموزشهای پزشکی، این بحران را بیشتر ساخته است. کارشناسان میگویند ادامه اختلافات درونی طالبان و موارد فساد میتواند بر اعتماد نهادهای کمککننده تأثیر بگذارد و روند ارائه خدمات صحی را با چالشهای جدی روبهرو کند.
وزارت صحت عامه طالبان تا هنوز به پرسشهای آمو پاسخ نداده است.
