یک روزنامه روسی گزارش داده است که سرمایهگذاری تازه چین برای ساخت پاسگاههای مرزی در امتداد مرز تاجیکستان با افغانستان، افزون بر اهداف امنیتی، در پی حفاظت از طرحهای اقتصادی و ترانزیتی این کشور در آسیای مرکزی است.
به گزارش روزنامه روسی نیزویسمایا گزیتا، چین و تاجیکستان اجرای مرحله دوم پروژهای را آغاز کردهاند که بر اساس آن چندین پاسگاه و تأسیسات مرزی در امتداد مرز تاجیکستان با افغانستان ساخته خواهد شد.
بر اساس این گزارش، پکن قرار است حدود ۶۰ میلیون دالر کمک بلاعوض برای اجرای این پروژه اختصاص دهد. در چارچوب این برنامه، ۹ تأسیسات مرزی جدید در مناطق نزدیک به مرز افغانستان ساخته میشود.
مقامهای تاجیکستان گفتهاند که این پروژه شامل ساخت ساختمانهای اداری، محل استقرار نیروهای مرزی، راههای دسترسی و همچنین ایجاد زیرساختهای ارتباطی و فنی خواهد بود.
به نوشته این روزنامه، چین در این پروژه تنها به ساخت ساختمانها بسنده نمیکند، بلکه مجموعههایی نسبتاً مستقل شامل تأسیسات اقامتی، تجهیزات ارتباطی و سامانههای رایانهای را نیز ایجاد خواهد کرد تا نیروهای مرزی بتوانند به طور کامل در این مناطق فعالیت کنند.
کارشناسانی که در گزارش به دیدگاههای آنان اشاره شده است، میگویند این سرمایهگذاری تنها با هدف کمک امنیتی انجام نمیشود، بلکه بخشی از محاسبات ژئوپولیتیکی چین برای حفاظت از طرحهای بزرگ اقتصادی این کشور در آسیای مرکزی است.
به باور آنان، پکن تلاش میکند با تقویت امنیت در مناطق مرزی، مسیرهای ترانزیتی و پروژههای زیرساختی مرتبط با ابتکار «کمربند و راه» را از خطر بیثباتی محافظت کند.
در گزارش آمده است که منطقه بدخشان تاجیکستان که با افغانستان هممرز است، از نظر امنیتی برای چین اهمیت زیادی دارد. این منطقه در نزدیکی مسیرهای ارتباطی منتهی به منطقه سینکیانگ چین قرار دارد و هرگونه بیثباتی در این بخش میتواند بر طرحهای اقتصادی و ترانزیتی پکن در آسیای مرکزی تأثیر بگذارد.
روزنامه روسی همچنین یادآور شده است که همکاریهای امنیتی میان چین و تاجیکستان سابقه چندین ساله دارد. در سال ۲۰۱۶ نیز توافقی میان دو کشور امضا شد که بر اساس آن چین هزینه ساخت چندین پاسگاه مرزی و یک مرکز آموزشی برای نیروهای مرزبانی تاجیکستان را تأمین کرد.
در همان چارچوب، چین در سالهای گذشته در ساخت و تجهیز شماری از تأسیسات مرزی تاجیکستان در نزدیکی مرز افغانستان مشارکت داشته است.
نیروهای تاجیکستان مسئولیت نگهبانی از این پایگاهها را بر عهده دارند، اما بخش زیادی از هزینههای ساخت و تجهیز آنها از سوی چین تأمین شده است.
گزارش همچنین به اهمیت دهلیز واخان در افغانستان اشاره میکند؛ منطقهای کوهستانی که افغانستان را به مرز چین متصل میکند. به گفته مقامهای طالبان، کار ساخت یک مسیر جادهای در این منطقه ادامه دارد، هرچند آینده استفاده از این مسیر به عنوان یک راه ترانزیتی بینالمللی هنوز به تصمیم چین بستگی دارد.
به نوشته این روزنامه، در صورت باز شدن مسیر تجاری میان افغانستان و چین از طریق واخان، این مسیر میتواند به کاهش محدودیتهای ترانزیتی افغانستان کمک کند و زمینه دسترسی مستقیم این کشور به بازارهای چین را فراهم سازد.
مرز میان تاجیکستان و افغانستان بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر طول دارد و از مناطق کوهستانی و دشوارگذر عبور میکند. تاجیکستان از سال ۲۰۰۴ مسئولیت کامل حفاظت از این مرز را بر عهده دارد، هرچند در این زمینه از همکاری و حمایت برخی کشورها و نهادهای بینالمللی نیز برخوردار بوده است.
