نصیر اندیشه، نماینده افغانستان در ملل متحد مقیم ژنیو، با تمرکز بر وضعیت نظام صحی افغانستان گفت حق سلامت که باید تضمینکننده بقا و کرامت انسانی باشد، به عرصهای برای حذف، کنترل و آسیب تبدیل شده است.
او با نقل قولی از پیام یک داکتر زن افغانستان که به دلیل مشکلات تخنیکی امکان پخش آن فراهم نشد، گفت: «برای زنان و دختران، صحت به چیزی بنیادیتر نیز وابسته است — آزادی. آزادی رفتوآمد، آزادی آموزش، آزادی کار و آزادی مراجعه به خدمات درمانی بدون ترس.»
به گفته او، پیامدهای این وضعیت در حال انباشتهشدن و در بسیاری موارد نسلی و غیرقابل بازگشت است. مرگومیر مادران بار دیگر رو به افزایش است، میلیونها زن به خدمات صحی قابل اعتماد دسترسی ندارند و نزدیک به چهار میلیون کودک از سوءتغذیه حاد رنج میبرند.
او افزود که فروپاشی نظام صحی و موانع دسترسی، بهگونه نامتناسب بر زنان در مناطق روستایی، افراد دارای معلولیت، بیجاشدگان داخلی، اقلیتهای قومی و مذهبی و خانوادههای فقیر تأثیر گذاشته است.
ثریا دلیل: تعامل مشروط و پاسخگویی فردی
در ادامه این نشست، ثریا دلیل، وزیر پیشین صحت عامه افغانستان، سه پیشنهاد برای حمایت از حقوق زنان ارائه کرد. او گفت افغانستان باید در دستور کار جامعه جهانی باقی بماند و بحران حقوق بشر، بهویژه آنچه «آپارتاید جنسیتی» خواند، بهگونه جدی پیگیری شود.
او تأکید کرد: «در هر تعامل با طالبان، شروط باید روشن و ثابت باشد»؛ از جمله بازگرداندن حقوق اساسی زنان، تضمین آزادی رفتوآمد و حق کار — بهویژه برای کارمندان زن ملی سازمان ملل — و لغو قوانین محدودکننده.
دلیل همچنین خواستار ارائه کمکهای بشردوستانه مردممحور، تقویت جامعه مدنی و ایجاد مسیرهای بدیل آموزشی برای جلوگیری از شکلگیری «نسل ازدسترفته» شد. او افزود که تحریمها و اقدامات پاسخگویی باید فردمحور باشد و کسانی را هدف قرار دهد که در طراحی و اجرای سیاستهای سرکوبگرانه نقش دارند، تا چرخه مصونیت از مجازات شکسته شود.
