ایران و ایالات متحده روز جمعه،۱۷ دلو، دور تازهای از مذاکرات غیرمستقیم هستهای را با میانجیگری عمان آغاز کردند تا اختلافات عمیق درباره برنامه هستهای تهران را حل کنند.
این مذاکرات در حالی برگزار میشود که اختلافنظر درباره گستردگی موضوعات قابل بحث، خطر بهبنبست رسیدن گفتوگوها و افزایش تنشها در خاورمیانه را افزایش داده است.
به گزارش رویترز، یک مقام ایرانی گفته است درخواستها و دیدگاههای ایران از طریق عمان به واشنگتن منتقل شده است. احتمال آغاز رسمی مذاکرات غیرمستقیم پس از دیدار نماینده ارشد امریکا با وزیر خارجه عمان وجود دارد. در مذاکرات قبلی میان ایران و امریکا، روش دیپلماسی شاتل (رفت و برگشت میان طرفین از طریق واسطه) اجرا شده است.
ایران خواستار بحث محدود بر برنامه هستهای خود است و بارها اعلام کرده که حاضر به مذاکره درباره برنامه موشکی خود نیست، که یکی از بزرگترین زرادخانههای منطقهای به شمار میرود. تهران همچنین خواستار به رسمیت شناخته شدن حق غنیسازی اورانیوم است.
در مقابل، واشنگتن خواستار گسترش مذاکرات به موضوعاتی مانند موشکهای بالستیک ایران، حمایت از گروههای مسلح منطقهای و «نحوه برخورد با شهروندان ایرانی» است.
یک دیپلمات ایرانی به رویترز گفته است که حضور فرماندهان نظامی آمریکا، از جمله سنتکام، در مذاکرات میتواند روند گفتوگوهای غیرمستقیم هستهای را به خطر اندازد.
ایران خواسته است که مذاکرات در مسقط میان عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، و استیو ویتکوف، فرستاده ویژه امریکا در امور خاورمیانه، محدود به موضوع هستهای باشد. جرد کوشنر، داماد دونالد ترمپ و میانجی در مذاکرات آتشبس غزه، نیز در این مذاکرات حضور خواهد داشت.
تنشهای منطقهای و تهدید نظامی
رهبری جمهوری اسلامی ایران نگران است که دونالد ترمپ تهدیدات خود برای حمله نظامی به ایران را اجرا کند، به ویژه پس از افزایش حضور نیروی دریایی امریکا در نزدیکی آبهای ایران. افزایش نیروهای امریکایی، در پی سرکوب خونین اعتراضات داخلی در ایران صورت گرفته و تنشها میان تهران و واشنگتن را تشدید کرده است.
سخنگوی کاخ سفید، کارولین لیویت، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت: «در حالی که این مذاکرات در جریان است، یادآوری میکنم که رئیسجمهور ایالات متحده گزینههای متعددی در اختیار دارد، فراتر از دیپلماسی، بهعنوان فرمانده کل قوا در قدرتمندترین ارتش جهان».
ایران هشدار داده است که در صورت هر گونه حمله نظامی واکنش شدیدی نشان خواهد داد و کشورهای همسایه خلیج فارس که میزبان پایگاههای امریکا هستند، در صورت دخالت در حمله ممکن است هدف قرار گیرند.
با وجود محدودیت ایران در مذاکره درباره موشکها، تهران گفته است که ممکن است در زمینه غنیسازی اورانیوم انعطاف نشان دهد، از جمله تحویل ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده و پذیرش غنیسازی صفر در قالب یک سازوکار مشترک.
ایران همچنین خواستار رفع تحریمهای اعمالشده از سال ۲۰۱۸ است.
ایالات متحده، اتحادیه اروپا و اسرائیل ایران را متهم به استفاده از برنامه هستهای برای دستیابی به سلاح اتمی میکنند، در حالی که تهران تأکید دارد برنامه هستهایاش صرفاً برای اهداف صلحآمیز است.
اسرائیل نیز برنامه موشکی ایران را تهدیدی مشابه برنامه هستهای این کشور میداند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در جنوری گفت: «تلاش ایران برای ساخت سلاح اتمی و ۲۰ هزار موشک بالستیک، دو توده سرطانزا است».
نفوذ ایران در منطقه، بهویژه با تضعیف یا نابودی متحدان منطقهایاش در جریان جنگ غزه و تغییر اوضاع در سوریه، کاهش یافته است. این گروهها که محور مقاومت نامیده میشوند، از سال ۲۰۲۳ با تضعیف قابل توجهی مواجه شدهاند.
