مالیزیا سان روز یکشنبه گزارش داده که طالبان در هفتههای اخیر شماری از مراکز خصوصی نگهداری و آموزش کودکان در افغانستان را بهطور اجباری تعطیل کرده و کودکان ساکن این مراکز، از جمله یتیمان، را به مراکز دولتی منتقل کردهاند.
به گفته مقامهای طالبان، این اقدام با هدف «بهبود نظارت و یکسانسازی خدمات» انجام شده است، اما فعالان حقوق کودک هشدار میدهند که مراکز دولتی با کمبود امکانات روبهرو هستند و ممکن است برای ترویج دیدگاههای ایدئولوژیک طالبان مورد استفاده قرار گیرند.
بر اساس آمار سازمان ملل متحد، حدود ۱.۶ میلیون کودک در افغانستان در نتیجه دههها جنگ یتیم شدهاند. بسیاری از این کودکان در شرایط فقر شدید زندگی میکنند و به غذا، سرپناه و مراقبتهای اولیه دسترسی ندارند. فقر گسترده و بحران مواد مخدر نیز باعث شده میلیونها کودک یکی یا هر دو والد خود را از دست بدهند.
در میان مراکزی که بهتازگی تعطیل شدهاند، «ریان چلدرن» در کابل قرار دارد؛ مرکزی خصوصی که با حمایت شفیق مرید، خواننده و آهنگساز افغانستان مقیم امریکا، و همسرش اداره میشد.
شفیق مرید در پیامی در شبکههای اجتماعی گفته است کودکان پس از اعلام تعطیلی مرکز گریه میکردند، زیرا به معلمان و کارکنانی که برایشان مانند خانواده بودند، خو گرفته بودند.
به گفته او، اعضای طالبان بدون اطلاع قبلی وارد این مرکز شده و با استناد به فرمانی از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، دستور تعطیلی آن را صادر کردهاند؛ فرمانی که تاکنون بهصورت عمومی منتشر نشده است.
مسئولان مرکز ریان نیز در بیانیهای گفته اند که این تعطیلی ارتباطی با مسائل مالی، سیاسی یا مذهبی نداشته است.
فعالان حقوق کودک نسبت به پیامدهای روانی این اقدام ابراز نگرانی کردهاند. محبالله زغام، فعال مدنی، گفته است کودکان یتیم آسیبپذیرتر هستند و جدا کردن ناگهانی آنها از محیطی که در آن احساس امنیت میکنند، میتواند «آسیبهای روانی جدی» به دنبال داشته باشد.
مسئول یکی دیگر از مراکز نگهداری کودکان در کابل نیز با شرط ناشناس ماندن، گفته است انتقال این کودکان میتواند آموزش و روند رشد آنها را مختل کند.
در مقابل، مقامهای طالبان تأکید میکنند که هدف این سیاست، بهبود وضعیت کودکان است. سمیعالله ابراهیمی، سخنگوی وزارت کار و امور اجتماعی طالبان، گفته است مراکز خصوصی کودکان بدون سرپرست در حال ادغام با پرورشگاههای تحت مدیریت این وزارت هستند تا خدمات به شکل «استاندارد» ارائه شود.
به گفته او، این وزارت در حال حاضر ۶۰ مرکز نگهداری کودکان را اداره میکند که حدود ۱۰ هزار دختر و پسر در آنها آموزش و مراقبت دریافت میکنند.
ناظران میگویند این اقدام بخشی از تلاش گستردهتر طالبان برای کنترل کامل بر نظام آموزشی و نهادهای آموزشی خصوصی در افغانستان است. طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، بسیاری از مدارس و مراکز آموزشی خصوصی را به مدارس دینی تبدیل کردهاند؛ روندی که به افزایش چشمگیر شمار مدرسههای دینی در کشور انجامیده است.
منتقدان طالبان معتقدند که این سیاستها میتواند نسل جوان افغانستان را در معرض آموزشهای ایدئولوژیک افراطی قرار دهد.
