تازهترین گزارش دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد نشان میدهد که میانمار در سال ۲۰۲۵ با تولید حدود ۱۰۱۰ تن تریاک، بزرگترین منبع شناختهشده تولید غیرقانونی این ماده در جهان است.
این میزان اکنون بیش از دو برابر برآورد تولید تریاک در افغانستان است؛ کشوری که سالها کانون اصلی این تجارت غیرقانونی بهشمار میرفت.
این نهاد ملل متحد هشدار داده است که در صورت رشد تقاضای جهانی، احتمال ادامه این روند وجود دارد.
براساس گزارش ماه عقرب دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم کشت خشخاش در افغانستان نسبت به سال گذشته ۲۰ درصد کاهش یافته است.
این نهاد گفته که در سال جاری میلادی ۱۰۲۰۰ هکتار زمین زیر کشت تریاک بوده، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۴ میلادی ۱۲۸۰۰ هکتار اعلام شده بود.
این گزارش یادآور میشود که کشت خشخاش نسبت به سالهای پیش از ممنوعیت اعلامشده طالبان در سال ۲۰۲۲ میلادی، بهطور قابلتوجهی کاهش یافته و بسیار کمتر از ۲۳۲ هزار هکتار سابق است.
مطابق این دادهها، تولید تریاک نیز بهطور چشمگیری کاهش یافته و تقریباً یکسوم شده است؛ به ۲۹۶ تن رسیده و درآمد کشاورزان از این راه تقریباً نصف شده است.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم تأکید میکند که تلاشهای ریشهکنی باید با حمایت از معیشتهای جایگزین و نیز کاهش تقاضا همراه شود. در افغانستان بسیاری از کشاورزان به کشت غلات و محصولات دیگر روی آوردهاند، اما خشکسالی و کاهش بارندگی موجب شده بیش از ۴۰ درصد زمینهای کشاورزی بایر شود.
بازگشت میلیونها مهاجر از کشورهای همسایه نیز فشار بر فرصتهای شغلی و منابع را افزایش داده است. به گفته این نهاد، مشکلات اقتصادی میتواند زمینه احیای دوباره کشت غیرقانونی را فراهم کند.
در حالی که تولید تریاک در افغانستان کاهش یافته، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل گزارش میدهد که تولید مواد مخدر مصنوعی، بهویژه متامفتامین یا «شیشه»، رو به افزایش است. میزان کشفیات این مواد در داخل و اطراف افغانستان تا اواخر ۲۰۲۴ میلادی نسبت به سال قبل ۵۰ درصد افزایش یافته است.
این نهاد ملل متحد هشدار میدهد که گروههای جرایم سازمانیافته ممکن است به تولید مواد مصنوعی روی آورند؛ زیرا ساخت آنها آسانتر است و تشخیص و ردیابیشان دشوارتر.
جورجت گاگنون، معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور افغانستان، گفته است که این مسئله فراتر از مرزهای افغانستان است و بازیگران داخلی و بینالمللی را درگیر میکند. او تأکید کرده که مقابله با این چالش به همکاری میان ذینفعان کلیدی نیاز دارد.
افزایش تولید در میانمار و کاهش آن در افغانستان میتواند مسیرهای قاچاق در آسیا را تغییر دهد. کارشناسان میگویند اگر تقاضای جهانی افزایش یابد، تجارت غیرقانونی تریاک ممکن است سودآورتر شود و مقابله با آن دشوارتر گردد.
افغانستان تا چند سال پیش حدود ۸۰ درصد تریاک جهان را تأمین میکرد، اما پس از ممنوعیت کشت و کاهش بارندگی، تولید کاهش یافته است. در مقابل، میانمار با استفاده از خلأ ناشی از کمبود در بازار جهانی، تولید خود را افزایش داده و اکنون در جایگاه نخست قرار گرفته است.
دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم ملل متحد میگوید آینده این روند به سیاستهای داخلی، همکاریهای منطقهای و سطح تقاضای جهانی بستگی دارد.
