مرکز خبرنگاران افغانستان در بیانیهای به مناسبت روز جهانی پایان دادن به معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران گفته است که در چهار سال گذشته، از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، دستکم ۶۴۰ رویداد نقض حقوق خبرنگاران و کارمندان رسانه در کشور ثبت شده است.
طبق گزارش این نهاد، این موارد شامل پنج کشته از جمله دو کارمند رادیو و تلویزیون ملی که در حملهای منسوب به نظامیان پاکستانی جان باختند و بیش از ۲۶۵ مورد بازداشت است.
این نهاد گفته که در دو دهه اخیر حدود ۱۳۰ خبرنگار و کارمند رسانه در افغانستان به دلیل جنگ و جرایم سازمانیافته جان باختهاند.
به گفته این نهاد حامی خبرنگاران، در بیش از ۹۰ درصد این موارد عدالت اجرا نشده است.
مرکز خبرنگاران تأکید کرده که فرهنگ معافیت از مجازات، همراه با افزایش تهدیدها و محدودیتهای شدید بر فعالیت رسانهای، پیامدهای خطرناکی برای جامعه و روند توسعه کشور داشته است.
این نهاد همچنین از افزایش فشارها بر خبرنگاران در خارج از کشور ابراز نگرانی کرده و گفته است که کمپینهای بدنامسازی و نشر اطلاعات نادرست علیه آنان، که با سکوت شرکتهای بزرگ فناوری تقویت میشود، یکی از تهدیدهای جدی برای آزادی مطبوعات است.
مرکز خبرنگاران از طالبان خواسته است تا با احترام به حقوق بنیادی خبرنگاران و رسانهها، برای تأمین عدالت در قبال قربانیان جرایم علیه خبرنگاران اقدام کنند و دستوراتی را که آزادی رسانهها را بهگونه بیسابقهای محدود کردهاند، لغو کنند.
دوم نومبر روز جهانی پایان دادن به مصوونیت از مجازات جرایم در برابر خبرنگاران برابر است. دبیر کل ملل متحد در پیامی به مناسبت این روز خواستار دفاع از آزادی مطبوعات شده و افزوده است که اگر خبرنگاران ساکت شوند، همه صدای خود را از دست خواهند داد.
از سویی هم، آمارهای سازمان حمایت از خبرنگاران نشان میدهد که در چهار سال حاکمیت طالبان ۵۳۹ مورد خشونت در برابر خبرنگاران در افغانستان ثبت شده است.
هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان «یوناما» در واپسین گزارش خود از افزایش محدودیتها بر دسترسی مردم افغانستان به اطلاعات نگرانی کرده و گفته است که این مسأله سبب شده که بحثهای عمومی در باره موضوعات مختلف صورت نگیرد.
در این گزارش از ماده هفدهم قانون امر به معروف که در آن پخش تصویر زنده جان منع شده، انتقاد شده است.
برخی از پژوهشگران میگویند که طالبان خود مرتکب جرم در برابر رسانهها و خبرنگاران می شوند.
در تازه ترین مورد، دیروز سید راشد کاشفی که از سوی استخبارات طالبان بازداشت شده بود، پس از شش ماه و ۱۸ روز، از زندان آزاد شد.
آقای کاشفی در ماه حمل از در نزدیکی خانه اش بازداشت شده بود.
پیش از این نیز در سال ۱۴۰۰ طالبان او را بازداشت و لتوکوب کرده بودند.
از سویی هم، هماکنون دست کم هفت خبرنگار در زندان طالبان هستند. طالبان برخی از آنها را به اتهام همکاری با رسانههای خارجی و فعالیت خلاف قواعد طالبان بازداشت کردهاند. ویدیوهایی هم که اعتراف اجباری خوانده شدهاند، از این خبرنگاران پخش شدهاند.
خبرنگاران بدون مرز در واپسین گزارش خود گفته است که طالبان پس از رسیدن به قدرت در افغانستان سانسور شدیدی را بر رسانهها اعمال کرده و مانع فعالیت رسانهها و خبرنگاران، بهویژه زنان خبرنگار شده است.
بر بنیاد آمارهای این سازمان تنها در سال ۲۰۲۴، دوازده رسانه بسته شدهاند.
بر بنیاد نظرسنجی سال ۲۰۲۴ سازمان خبرنگاران بدون مرز، افغانستان زیر حاکمیت طالبان در میان ۱۸۰ کشور جهان در رده ۱۷۸ قرار گرفته است، که نشاندهنده سقوط شدید آزادی رسانهها در این کشور است.
