نهاد بشردوستانه «ریچ» گزارش داده است که نزدیک به ۳.۵ میلیون تن در ۲۸۹ جامعه محلی در افغانستان در زمستان پیشرو در معرض بیشترین سطح خطر ناشی از موجهای سرما قرار دارند. این گزارش نگرانیهایی جدی درباره تلفات احتمالی مواشی، از دست رفتن معیشت مردم و حتی جان انسانها در بخشهای کوهستانی افغانستان مطرح کرده است.
این ارزیابی که روز پنجشنبه منتشر شد، بر تهدید فزاینده علیه جوامع زراعی-دامداری، بهویژه در استانهای دورافتاده مانند غور، بدخشان و بامیان تأکید دارد. مناطقی که به دلیل زیرساختهای شکننده و سرپناههای نامناسب، ساکنان و دامهای آنها در برابر سرمای شدید بسیار آسیبپذیرند.
نویسندگان این گزارش مینویسند:«خطر موجهای سرما یک تهدید انتزاعی نیست. این پدیده باعث تلفات واقعی میشود — دهها هزار رأس مواشی تنها در یک زمستان تلف میشوند و دهها انسان جان خود را از دست میدهند.»
گزارش با تمرکز ویژه بر نقش حیاتی دامداری — منبع اصلی غذا و درآمد برای جوامع روستایی — هشدار میدهد که مشابه با بحران جنوری ۲۰۲۳، تنها در ولایت غور بیش از ۷۰ هزار رأس دام در سرمای منفی ۳۳ درجه سانتیگراد از بین رفتند.
در این مطالعه، ریسکپذیری بر اساس سه شاخص خطر، میزان در معرض بودن و آسیبپذیری نقشهبرداری شده و بیش از ۱۳۰۰ جامعه دیگر نیز بهجز آنهایی که در «بالاترین سطح خطر» قرار دارند، در معرض تهدید جدی ارزیابی شدهاند. مناطقی با سرپناههای ضعیف برای دامها، آمادگی ناکافی برای زمستان و دسترسی محدود به بازار در صدر فهرست جوامع آسیبپذیر قرار دارند.
بخشهای مرکزی، غربی و شمالی افغانستان از جمله مناطقی هستند که بیشترین نگرانی در مورد تلفات گسترده دامها وجود دارد، که این موضوع میتواند پیامدهایی همچون ناامنی غذایی، سوءتغذیه و فشار اقتصادی را بهدنبال داشته باشد.
این گزارش همچنین به خطرات مستقیم برای انسانها پرداخته و مناطقی چون غور، غزنی و بدخشان را مثال میزند، جایی که تراکم جمعیت بالا و وضعیت نامناسب سرپناهها در کنار هم قرار گرفتهاند. نویسندگان خواستار ارزیابیهای دقیقتری در مورد تهدید موجهای سرما بر جان انسانها، بهویژه در مناطق محروم و دورافتاده شدهاند.
یافتههای این گزارش قرار است به تدوین برنامههای آمادگی برای زمستان، از جمله راهبرد زمستانی برنامه جهانی غذا برای سال ۲۰۲۵ کمک کند. با این حال، نویسندگان هشدار دادهاند که علاوه بر اقدامات فوری، باید روی سرمایهگذاری درازمدت در دسترسی جادهای، بهبود سرپناههای دامی و توسعه زیرساختهای محلی تمرکز شود تا آسیبپذیری در برابر زمستانهای آینده کاهش یابد.
در پایان گزارش آمده است: «در شرایط تغییرات اقلیمی و تکرار شوکهای سرمایی، باید همین اکنون برای تقویت تابآوری اقدام کرد — از طریق سرمایهگذاری هدفمند و آمادگی زودهنگام — پیش از آنکه زمستان دیگری، وضعیت انسانی شکننده افغانستان را وخیمتر سازد.»
