فدراسیون بینالمللی حقوق بشر و سه سازمان دیگر، از جمله «اوپن آسیا»، لیگ دفاع از حقوق بشر در ایران و سازمان دموکراسی و توسعه افغانستان در یک بیانیه مشترک گفتهاند که اخراج اجباری گسترده مهاجران افغانستان، نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر و تعهدات بینالمللی ایران و پاکستان است.
در این بیانیه مشترک آمده است که پس از تصرف افغانستان توسط طالبان در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ میلادی، میلیونها شهروند کشور به هدف محافظت از جان و آزادی خود مجبور به فرار از افغانستان شدند؛ اما بسیاری از این مهاجران از ثبت نام رسمی در ایران محروم شدهاند و حتی برای رسیدن به کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد در پاکستان مورد آزار و اذیت قرار گرفتهاند و با چالشهای متعددی روبهرو بودهاند.
این نهادها تاکید کردهاند که این مهاجران اکنون با بازگشت اجباری و بازداشت به دست نیروهای امنیتی ایران روبهرو هستند. گزارشهای فراوانی از خشونت جسمی و روانی اعمال شده توسط نیروهای امنیتی ایران و همچنین موارد آزار و اذیت و «حملههای نژادپرستانه و تحقیر» توسط افراد در این کشور علیه مهاجران افغانستان وجود دارد.
بر اساس این بیانیه، در سال ۲۰۲۳ میلادی، تعداد پناهندگان افغانستان گزارش شده در سطح جهانی، به ۶.۴ میلیون تن رسید؛ در حالی که ۳.۲ میلیون تن در داخل کشور آواره شدهاند.
فدراسیون بینالمللی حقوق بشر و سه نهاد دیگر افزودهاند که کمتر از ۵۰۰ هزار پناهجوی افغانستان به اروپا، ایالات متحده، کانادا، استرالیا و تعداد انگشتشماری از نقاط انتقال یا ترانزیت در کشورهای امریکای لاتین و افریقا، به رهبری ایالات متحده، انگلستان و برخی سازمانهای بینالمللی، منتقل شدهاند.
این نهادها بر بنیاد منابع مختلف گفتهاند که جمعیت مهاجران افغانستان در ایران به بیش از شش میلیون تن تخمین زده میشود که تقریباً دو میلیون تن آنان فاقد مدارک اقامت قانونی هستند.
این نهادها میگویند: «این یکی از بزرگترین و طولانیترین بحرانهای پناهندگی در جهان برای بیش از چهار دهه است.»
در بیانیه مشترک این نهادها از دولتهای ایران و پاکستان خواسته شده که اخراج گسترده پناهندگان و پناهجویان افغانستان را فوراً متوقف و اصل عدم اخراج اجباری را رعایت کنند.
در عین حال این نهادها از ایران و پاکستان خواستهاند که با سازمانهای حقوق بشری و آژانسهای سازمان ملل متحد به طور شفاف و مؤثر در زمینه مهاجران همکاری کنند.
