اتحادیه اروپا روز پنجشنبه در واکنش به سرکوب خشونتبار اعتراضهای سراسری در ایران، با قرار دادن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای هراسافکنی موافقت کرد. اتخاذ شده است.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت که وزیران خارجه ۲۷ کشور عضو این اتحادیه بهصورت اجماعی با این اقدام موافقت کردهاند.
او افزود که این تصمیم بهمعنای قرار دادن سپاه پاسداران «در همان سطح» با گروههایی مانند القاعده، حماس و داعش است.
کالاس گفت: «کسانی که با ترور عمل میکنند، باید بهعنوان تروریست شناخته شوند.»
اعتراضها در ایران ابتدا در واکنش به بحران اقتصادی شکل گرفت و بهتدریج به چالشی گستردهتر علیه حاکمیت دینی تبدیل شد. نهادهای حقوق بشری میگویند در جریان سرکوب اعتراضها، دستکم ۶۴۰۰ تن کشته شدهاند؛ آماری که این رخداد را به یکی از مرگبارترین دورههای ناآرامی در دهههای اخیر ایران تبدیل کرده است.
کالاس همچنین افزود: «هر حکومتی که هزاران نفر از مردم خودش را بکشد، عملاً در مسیر سقوط خود حرکت میکند.»
گرچه این اقدام اتحادیه اروپا عمدتاً نمادین تلقی میشود، اما فشار سیاسی بر جمهوری اسلامی ایران را افزایش میدهد. پیش از این، ایالات متحده و کانادا نیز سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای هراسافکنی قرار دادهاند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، این اقدام اتحادیه اروپا را «نمایش تبلیغاتی» توصیف کرد و در پیامی در اکس هشدار داد که اروپا در صورت افزایش بهای انرژی، «بهای این تصمیم را خواهد پرداخت.»
برخی تحلیلگران میگویند قرار دادن یک نهاد نظامی رسمی یک کشور در فهرست تروریستی، تنها یک گام مانده به قطع کامل روابط دیپلماتیک است. کریستینا کاوش، معاون مرکز مطالعات آلمانی مارشال، این تصمیم را نشانهای از شکست گفتگوی اروپا با تهران دانست.
بر اساس قوانین اتحادیه اروپا، پیش از اجرای رسمی این تصمیم، سپاه پاسداران حق دارد دیدگاه خود را اعلام کند.
در کنار این اقدام، اتحادیه اروپا تحریمهایی را نیز در برابر ۱۵ مقام ایرانی و ۶ نهاد از جمله نهادهای ناظر بر محتوای آنلاین اعمال کرده است. این تحریمها شامل مسدودسازی داراییها و ممنوعیت سفر هستند. ایران در جریان اعتراضها، برای هفتهها دسترسی به اینترنت را بهشدت محدود کرده بود.
سپاه پاسداران که پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ شکل گرفت، بعدها به بازیگری اصلی در بخشهای کلیدی اقتصاد ایران بدل شد و در داخل و خارج از کشور منافع اقتصادی گستردهای دارد. این مسئله ممکن است داراییهای مرتبط با آن را در اروپا در معرض توقیف قرار دهد.
در همین حال، تنشها در خلیج فارس نیز افزایش یافته است. ایران این هفته به کشتیرانی منطقه هشدار داد که قصد دارد رزمایش نظامی با گلولههای واقعی را در تنگهٔ راهبردی هرمز برگزار کند — مسیری که حدود ۲۰ درصد از نفت جهانی از آن عبور میکند.
این اقدام اتحادیه اروپا در حالی صورت میگیرد که فشارها از سوی امریکا نیز تشدید شده است. دونالد ترمپ، رئیسجمهور امریکا، نسبت به احتمال اقدام نظامی هشدار داده و دستور اعزام ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به منطقه را صادر کرده است.
ایران هماکنون با تحریمهای شدید از سوی کشورهای غربی از جمله امریکا و بریتانیا روبهرو است. این تحریمها در واکنش به نگرانیهای فزاینده از وضعیت حقوق بشر و سیاستهای نظامی منطقهای تهران اعمال شدهاند.
