شبکه خبری سیانان گزارش داده است که چهار سال پس از تسلط طالبان بر افغانستان و ممنوعیت آموزش دختران بالای صنف ششم، بسیاری از دختران تنها امکان تحصیل در مدرسههای مذهبی را دارند؛ مدرسههای که برنامه درسیشان عمدتاً به دروس دینی محدود میشود و فرصتی برای یادگیری علوم، زبانهای خارجی و رشتههای مانند پزشکی فراهم نیست.
بر اساس این گزارش، در مدرسه مذهبی دخترانه «ناجی بشرا» در حومه کابل، که مورد تأیید طالبان است، دختران نوجوان در محیطی مذهبی آموزش میبینند.
این مدرسه به دلیل حمایت خانوادههای مرفه و خصوصی بودن، نسبت به مدرسههای دولتی آزادی عمل بیشتری دارد و علاوه بر دروس اسلامی، دروس محدودی در زبان و علوم نیز تدریس میشود. اما همچنان محتوای اصلی برنامه درسی آموزش دینی است و فرصت تحصیل در رشتههای علمی و دانشگاهی عملاً از دانشآموزان گرفته شده است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت در اگست ۲۰۲۱، بهسرعت مکتبهای دخترانه بالاتر از صنف ششم را تعطیل کردند و این ممنوعیت تاکنون ادامه دارد.
طبق گزارش یونسکو، نزدیک به ۱.۵ میلیون دختر افغانستان از رفتن به مکتب متوسطه محروم شدهاند و این وضعیت بحرانی در حال تشدید است.
ندا محمد ندیم، وزیر معارف طالبان، در دسمبر ۲۰۲۲ با دفاع از این ممنوعیت گفته است که دختران باید «حجاب مناسب» داشته باشند و تحصیل در رشتههایی مانند کشاورزی و انجینیری «با فرهنگ افغانستان مطابقت ندارد». او تأکید کرده که آموزش باید با «اسلام و شرافت افغانستان» هماهنگ باشد.
در همین حال، گزارش مرکز حقوق بشر افغانستان نشان میدهد که طالبان برنامه درسی مکتبها را طوری تغییر دادهاند که «مفاهیم حقوق بشر، دموکراسی و حقوق زنان» حذف شده و مطالبی که «خشونت و ایدئولوژی بنیادگرا» را ترویج میکند جایگزین شده است.
این گزارش تأکید دارد که طالبان هدف آموزشی خود را بر اساس «ایدئولوژی افراطی و خشونتآمیز» تنظیم کردهاند.
در فضای محدود و سرکوبگرانه فعلی، برخی دختران و زنان افغانستان، مانند نرگس ۲۳ ساله از کابل، بهصورت مخفیانه و با خطر بسیار زیاد، به آموزش ادامه میدهند.
نرگس که پیش از تسلط طالبان در دانشگاه خصوصی اقتصاد میخواند، اکنون بهصورت پنهانی و در خانه، به حدود ۴۵ دختر بالای ۱۲ سال ریاضی، علوم، کامپیوتر و انگلیسی آموزش میدهد.
او میگوید طالبان چندین بار محل آموزش را پیدا کرده و تعطیل کردهاند و حتی یک بار خودش زندانی شده است، اما حاضر نیست آموزش را رها کند.
نرگس به سیانان گفته است که چهار سال پیش آرزو داشت پزشک شود، مکتب دخترانه بزرگی تأسیس کند و به دانشگاههای معتبر دنیا برود، اما ممنوعیت تحصیل او و میلیونها دختر دیگر، نه تنها آرزوها بلکه امیدهایشان را نیز نابود کرده است.
با قطع کمکهای مالی ایالات متحده به برنامههای آموزشی در افغانستان و پایان بسیاری از پروژههای حمایتشده، وضعیت آموزش دختران در این کشور بحرانیتر از پیش شده است.
با این همه، افغانستان اکنون تنها کشوری در جهان است که دختران و زنان را از تحصیل در سطوح متوسطه و بالاتر منع میکند.
